18 tydzień ciąży

Osiemnasty tydzień ciąży to tylko mały kroczek, który dzieli przyszłą mamę do półmetka ciąży. Miną jeszcze 22 tygodnie, zanim ciężarna będzie mogła przytulić swoje maleństwo. Dziecko w brzuszku wygląda już jak miniaturowy człowiek. Jego proporcje są właściwe dla noworodka, mimo, że mógłby zmieścić się na dłoni dorosłego człowieka. Jego waga wynosi około 150 g, a długość około 15 cm.

18 tydzień ciąży — który to miesiąc?

Osiemnasty tydzień ciąży to początek piątego miesiąca. Jesteś w drugim trymestrze, który obejmuje okres od 14. do 27. tygodnia — przez wiele kobiet wspominany jako najspokojniejszy etap całych dziewięciu miesięcy. Najbardziej dokuczliwe dolegliwości pierwszych tygodni zwykle już minęły, a brzuch nie jest jeszcze na tyle duży, by utrudniać codzienne funkcjonowanie. Jak wygląda ciąża tydzień po tygodniu, sprawdzisz w naszym kalendarzu ciąży.

Jak rozwija się dziecko?

Funkcje życiowe młodego organizmu nieustannie się rozwijają. Jego narządy wewnętrzne udoskonalają swoją pracę, cały czas podejmując nowe działania. Układ pokarmowy aktywnie się rozwija. Wątroba zaczyna powoli spełniać swoją rolę, wydalając sok żółciowy. Sprawna staje się także trzustka i jelita, które udoskonalają ruchy robaczkowe, umiejętność niezbędna do trawienia mleka matki po urodzeniu.

Twarz maluszka ma już wyraźne kształty. Wszystkie części znajdują się już na swoim miejscu. Serduszko jest już dobrze ukształtowane. Na tym etapie lekarz w trakcie badania USG jest w stanie rozpoznać wszelkie nieprawidłowości narządu, co na tak wczesnym etapie pozwala na podjęcie odpowiednich kroków. Dzisiejsza medycyna potrafi skutecznie radzić sobie z wadami serca dziecka nawet w brzuchu matki.

W osiemnastym tygodniu ciąży najintensywniej rozwija się układ nerwowy, rozpoczyna się tzw. mielinizacja zakończeń nerwów. Powstają osłonki mielinowe, warstwa ochronna komórek nerwowych. Odpowiadają one za prawidłowe przewodzenie impulsów.

Dziecko cały czas ćwiczy nabyte wcześniej umiejętności, a także poznaje i udoskonala następne. Doskonale radzi sobie z ssaniem kciuka i zaciskaniem rączki. Ruchy ciała, które do tej pory były raczej niekontrolowane stają się teraz bardziej intencjonalne. Na podstawie ruchów maluszka mama może poznać jego rytm dobowy, okres wypoczynku i aktywności. Od teraz, jeśli kobieta czuje ruchy swojej pociechy powinna zwracać na nie szczególną uwagę. Wzmożona aktywność dziecka może sugerować jakieś nieprawidłowości, tak samo jak zbyt długi czas nie odczuwania ruchów. Dziecku w macicy mamy robi się coraz ciaśniej, dlatego ruchy maleństwa będą coraz bardziej wyczuwalne i trudno będzie je pomylić z pracą układu pokarmowego mamy.

Osiemnasty tydzień ciąży to także okres dojrzewania narządów wewnętrznych. U dziewczynki rozwijają się macica i jajniki, u chłopców kształtuje się gruczoł krokowy, czyli prostata. W ubiegłym tygodniu na ciele dziecka pojawił się meszek płodowy, teraz zaczyna do niego przywierać maź płodowa, bariera zabezpieczająca skórę płodu przed płynem owodniowym.

Waga i długość dziecka oraz pierwsze ruchy

W 18. tygodniu ciąży dziecko mierzy około 14–15 cm od czubka głowy do pośladków (tzw. długość siedzeniowo-ciemieniowa) i waży około 150–190 g — mniej więcej tyle, co duża papryka albo słodki ziemniak. Każde dziecko rośnie jednak we własnym tempie, dlatego drobne różnice względem tabelek nie są powodem do niepokoju — o tym, czy rozwój przebiega prawidłowo, decyduje lekarz na podstawie badania USG.

To właśnie teraz wiele kobiet po raz pierwszy czuje ruchy swojego dziecka. Pierwsze odczuwalne ruchy, nazywane z angielska „quickening”, pojawiają się najczęściej między 16. a 20. tygodniem ciąży. W pierwszej ciąży zwykle dzieje się to bliżej 20. tygodnia, natomiast wieloródki — które wiedzą już, czego wypatrywać — rozpoznają je przeciętnie około tygodnia wcześniej. Początkowo ruchy przypominają delikatne trzepotanie motylich skrzydeł, bąbelki albo przelewanie, dlatego łatwo pomylić je z perystaltyką jelit. Jeszcze w 17. tygodniu ciąży mogły być zupełnie niewyczuwalne — i jeśli nadal ich nie czujesz, to również jest normalne. Na moment pojawienia się pierwszych odczuć wpływa m.in. położenie łożyska (łożysko na przedniej ścianie macicy „amortyzuje” kopnięcia) oraz budowa ciała mamy.

USG połówkowe (18.–22. tydzień) — co ocenia lekarz?

Między 18. a 22. tygodniem ciąży wykonuje się jedno z najważniejszych badań w całej ciąży — USG połówkowe, zalecane w rekomendacjach Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników. To szczegółowa ocena anatomii płodu, podczas której lekarz krok po kroku ogląda i mierzy poszczególne części ciała oraz narządy dziecka. Badanie obejmuje między innymi:

• biometrię płodu, czyli pomiary, na podstawie których szacuje się masę i tempo wzrastania,
• budowę czaszki i struktur mózgu,
• twarz — profil oraz ciągłość wargi górnej (wykluczenie rozszczepu),
• kręgosłup na całej długości,
• serce — jego położenie, obraz czterech jam oraz częstość i miarowość rytmu,
• jamę brzuszną — ciągłość powłok, żołądek, echogeniczność jelit, nerki i pęcherz moczowy,
• kończyny — obecność i ruchomość kości udowych, ramiennych, przedramion, podudzi, rąk i stóp,
• łożysko (jego lokalizację) oraz ilość płynu owodniowego.

Podczas badania zwykle można też poznać płeć dziecka — o ile maluch ułoży się współpracująco, a rodzice chcą ją znać. Co najważniejsze, wykrycie ewentualnych nieprawidłowości na tym etapie daje czas na poszerzenie diagnostyki, zaplanowanie porodu w ośrodku o odpowiedniej referencyjności, a w niektórych przypadkach nawet na leczenie dziecka jeszcze przed narodzinami.

Jak czuje się mama?

Na tym etapie ciąży przyszła mama powinna czuć się dobrze. Półmetek to najlepszy czas. Brzuszek, choć intensywnie rośnie nie sprawia jeszcze trudności z poruszaniem się. Mogą pojawiać się pierwsze bóle pleców, ale nie są one tak dokuczliwe jak na późniejszym etapie.

Macica ciągle się powiększa. Może uciskać na wiązadła podtrzymujące mięśnie brzucha, co niestety skutkuje bólami w podbrzuszu. Często w obliczu takich dolegliwości przyszłe mamy panikują, ponieważ ból w podbrzuszu może sygnalizować poronienie. Jeśli jednak nie pojawia się krwawienie z dróg rodnych, nie ma się czym martwić. Należy położyć się, rozluźnić mięśnie i odpocząć. Ból powinien ustąpić.

Duży dyskomfort może przynieść zwiększona wydzielina z pochwy. Tak się dzieje za sprawą zmian hormonalnych. Trzeba podjąć właściwą higienę intymną, by nie doprowadzić do infekcji, które są bardzo dokuczliwe i wymagają leczenia. Ciężarna powinna używać kosmetyków naturalnych.

Zwiększona objętość krwi, wahania hormonów mogą zaburzyć koncentrację i problemy z pamięcią. Ciężarna może odczuwać duży dyskomfort, jeśli ciągle pracuje, a brak skupienia nie pozwala jej dobrze wykonywać obowiązków. Warto wtedy pomyśleć o kilku dniach odpoczynku.

Na tym etapie kobieta może odczuwać tzw. wilczy apetyt. Zapotrzebowanie kaloryczne wzrasta, ale z tym trzeba uważać. Jedzenia za dwójkę nie należy traktować dosłownie. Zwiększanie porcji powinno być podyktowane przede wszystkim jakością produktów. Oczywiście nie można sobie odmawiać jedzenia, na które ma się szczególną ochotę. W tym wszystkim jednak trzeba zachować umiar. Cukier jest niebezpieczny, może doprowadzić do cukrzycy ciążowej. Za jakiś czas lekarz skieruje ciężarną na badanie krzywej cukrowej, z której wyniknie, czy poziom cukru jest prawidłowy. Co robić by zapobiec zbyt dużemu poziomowi cukru? Przede wszystkim stosować się do odpowiednich zaleceń i diety dla ciężarnych. Ruch też ma tutaj duże znaczenie.

Brzuch w 18. tygodniu ciąży

Brzuch w 18. tygodniu jest już u większości kobiet wyraźnie zaokrąglony, choć jego wielkość to sprawa bardzo indywidualna — zależy od budowy ciała, ułożenia macicy i tego, która to ciąża. Dno macicy, które około 16. tygodnia znajdowało się mniej więcej w połowie drogi między spojeniem łonowym a pępkiem, systematycznie się unosi i około 20. tygodnia sięgnie wysokości pępka. Rosnący brzuch przesuwa środek ciężkości ciała, co może dawać uczucie lekkiej niestabilności — warto już teraz wybierać wygodne obuwie na płaskiej podeszwie i wstawać z łóżka czy krzesła powoli, bez gwałtownych ruchów, które nasilają kłucie w pachwinach ze strony rozciągających się więzadeł.

Na co uważać w 18. tygodniu ciąży?

Drugi trymestr sprzyja aktywności i dobremu samopoczuciu, ale kilka sygnałów i nawyków wymaga uwagi:

• silny, nieustępujący ból brzucha, a zwłaszcza ból z towarzyszącym krwawieniem z dróg rodnych, zawsze wymaga pilnego kontaktu z lekarzem,
• jeśli zaczęłaś już czuć ruchy dziecka, obserwuj ich rytm — nagła, wyraźna zmiana (długa cisza albo nietypowo gwałtowna aktywność) to powód do konsultacji, a nie do samodzielnego zamartwiania się,
• unikaj długiego leżenia płasko na plecach — powiększająca się macica może uciskać duże naczynia krwionośne i powodować zawroty głowy; wygodniejszą i bezpieczniejszą pozycją do odpoczynku staje się leżenie na boku,
• ogranicz cukry proste i słodzone napoje — rozsądna dieta i codzienny ruch zmniejszają ryzyko cukrzycy ciążowej, o której będzie mowa przy badaniu krzywej cukrowej,
• dbaj o nawodnienie i higienę intymną, by nie dopuścić do infekcji dróg moczowych i pochwy,
• nie przegap terminu USG połówkowego — jeśli jeszcze nie masz wyznaczonej wizyty, umów ją teraz, bo optymalne okno badania właśnie się zaczyna.

Przed Tobą kolejne tygodnie coraz wyraźniejszych ruchów i szybkiego wzrostu maluszka. O tym, co wydarzy się za siedem dni, przeczytasz w artykule o 19. tygodniu ciąży.