38 tydzień ciąży

W 38. tygodniu ciąży dziecko jest w pełni ukształtowane i gotowe na przyjście na świat, a organizm mamy wchodzi w końcową fazę przygotowań do porodu. To dobry moment, żeby przypomnieć sobie, jak wyglądają zwiastuny porodu, kiedy naprawdę trzeba jechać do szpitala i jakie badania czekają Cię na finiszu ciąży.

38 tydzień ciąży — który to miesiąc?

38. tydzień ciąży to dziewiąty miesiąc i trzeci trymestr — ostatni etap drogi, którą tydzień po tygodniu opisujemy w naszym kalendarzu ciąży. Co ważne, ciąża jest już donoszona. Oznacza to, że gdyby poród rozpoczął się dzisiaj, nie byłby to poród przedwczesny — dziecko jest dojrzałe i przygotowane do samodzielnego życia poza organizmem mamy.

Do wyznaczonego terminu porodu zostały jeszcze około dwa tygodnie, ale tę datę traktuj wyłącznie orientacyjnie. Za poród o czasie uznaje się rozwiązanie między 37. a 42. tygodniem, więc akcja porodowa może zacząć się w każdej chwili — zarówno dziś, jak i dopiero po terminie. Jeśli jeszcze w 37. tygodniu ciąży odkładałaś pakowanie torby do szpitala, teraz naprawdę warto mieć ją gotową.

Rozwój i waga dziecka w 38 tygodniu ciąży

Maluszek jest już w pełni ukształtowany. Według danych brytyjskiej służby zdrowia (NHS) w 38. tygodniu ciąży dziecko mierzy blisko 50 cm od głowy do pięt, a jego masa ciała wynosi zwykle około 3 kg — donoszone noworodki ważą najczęściej od nieco ponad 3 do około 4 kg. Są to wartości uśrednione: waga zależy m.in. od genów przekazanych przez rodziców, płci dziecka i przebiegu ciąży, dlatego zdrowe dziecko może ważyć wyraźnie więcej lub mniej.

Skóra malucha jest gładka, a pokrywający ją wcześniej meszek płodowy (lanugo) w większości już zniknął. W jelitach zgromadziła się smółka — ciemna, lepka pierwsza kupka, powstała z połykanych wód płodowych. Dziecko wydali ją w pierwszych dobach po porodzie; jeśli noworodek nie odda smółki w oczekiwanym czasie, lekarze na oddziale sprawdzą, co jest tego przyczyną.

Pod koniec ciąży ilość płynu owodniowego stopniowo się zmniejsza, a dziecko ma coraz mniej miejsca. Ruchy mogą więc zmienić charakter — zamiast zamaszystych kopnięć poczujesz raczej przeciąganie się, wiercenie i „turlanie”. Ważne: ruchy mogą być inne, ale nie powinny być słabsze ani rzadsze. Przekonanie, że dziecko „ucisza się” przed porodem, to mit — każde wyraźne osłabienie ruchów wymaga pilnej kontroli u lekarza lub w szpitalu.

Większość dzieci jest już ułożona główką w dół, w tzw. położeniu główkowym. Jeśli Twoje dziecko pozostaje w położeniu miednicowym, lekarz prowadzący omówi z Tobą możliwe scenariusze — w wielu takich przypadkach zaleca się poród przez cięcie cesarskie, choć decyzja zawsze zapada indywidualnie.

Zwiastuny porodu: czop śluzowy, skurcze przepowiadające a porodowe, odejście wód

Organizm może wysyłać sygnały zbliżającego się porodu na kilka dni, a nawet tygodni przed rozwiązaniem. Warto je znać, żeby ani nie panikować przy każdym skurczu, ani nie przegapić momentu, w którym zaczyna się właściwa akcja porodowa.

Czop śluzowy przez całą ciążę zamykał kanał szyjki macicy i chronił dziecko przed infekcjami. Gdy szyjka zaczyna przygotowywać się do porodu, czop może odejść — w całości lub kawałkami — jako gęsty, galaretowaty śluz, często różowawy lub z niewielką domieszką krwi. Samo odejście czopa nie oznacza jeszcze początku porodu; u części kobiet dzieje się to kilka dni przed rozwiązaniem. Obfite, jasnoczerwone krwawienie to natomiast zawsze powód do pilnego kontaktu ze szpitalem.

Skurcze przepowiadające (Braxtona-Hicksa) możesz teraz odczuwać częściej niż wcześniej. Odróżnisz je od porodowych po tym, że są nieregularne, zwykle niezbyt bolesne, nie narastają i często ustępują po zmianie pozycji, odpoczynku czy ciepłym prysznicu. Skurcze porodowe zachowują się odwrotnie: stają się coraz dłuższe, silniejsze i częstsze, a przerwy między nimi systematycznie się skracają — niezależnie od tego, co robisz.

Odejście wód płodowych może wyglądać jak powolne sączenie się płynu albo nagły, wyraźny wypływ, którego nie da się zatrzymać. Prawidłowy płyn owodniowy jest jasny, przezroczysty lub lekko słomkowy. Jeśli wody są zielonkawe, brunatne albo wyraźnie podbarwione krwią, powiedz o tym od razu położnej lub lekarzowi — to ważna informacja dla dalszego postępowania.

Kiedy jechać do szpitala?

Do szpitala lub przynajmniej na telefoniczną konsultację z położną czy izbą przyjęć powinnaś zgłosić się, gdy:

• skurcze stały się regularne i powtarzają się mniej więcej co 5 minut (jeśli masz daleko do szpitala albo to Twój kolejny poród — wyrusz odpowiednio wcześniej),
• odeszły wody płodowe — nawet jeśli nie czujesz jeszcze skurczów,
• pojawiło się krwawienie z dróg rodnych,
• ruchy dziecka wyraźnie osłabły albo ich nie czujesz,
• odczuwasz silny, nieustępujący ból brzucha albo cokolwiek innego bardzo Cię niepokoi.

Jeżeli poczujesz silne parcie, przypominające nagłą potrzebę wypróżnienia, nie zwlekaj ani chwili i wezwij pomoc — to znak, że poród jest już bardzo zaawansowany.

I jeszcze jedno: tak zwany falstart, czyli powrót z izby przyjęć do domu, bo to jeszcze nie ten moment, zdarza się bardzo wielu rodzicom i nie jest niczym wstydliwym. Zdecydowanie lepiej pojechać raz za wcześnie niż raz za późno.

KTG i wizyty pod koniec ciąży

Zgodnie z obowiązującym w Polsce standardem opieki okołoporodowej wizyta między 38. a 39. tygodniem ciąży obejmuje badanie położnicze, ocenę ruchów i czynności serca płodu, pomiar ciśnienia tętniczego i masy ciała oraz ocenę ryzyka ciążowego, a z badań dodatkowych — morfologię krwi i badanie ogólne moczu. Posiew w kierunku paciorkowców grupy B (GBS) powinnaś mieć już za sobą, bo wykonuje się go między 35. a 37. tygodniem. To dobry moment, żeby skompletować dokumenty do szpitala: wyniki badań (m.in. grupa krwi, badania w kierunku zakażeń, wynik GBS), plan porodu i dowód osobisty. Listę wymaganych dokumentów warto sprawdzić na stronie wybranego szpitala.

KTG (kardiotokografia) to jednoczesny zapis czynności serca dziecka i skurczów macicy. W prawidłowo przebiegającej ciąży nie wykonuje się go rutynowo w 38. tygodniu — badanie zleca się wtedy, gdy istnieją wskazania medyczne, np. osłabienie ruchów dziecka. Standard przewiduje natomiast, że niezwłocznie po 40. tygodniu ciąży wykonuje się badanie KTG i USG; przy prawidłowych wynikach i dobrze odczuwanych ruchach dziecka badania powtarza się po 7 dniach, a lekarz ustala termin przyjęcia do szpitala tak, aby poród odbył się przed końcem 42. tygodnia ciąży.

Jak sobie radzić z oczekiwaniem?

Ostatnie tygodnie bywają męczące: bóle pleców i miednicy, częste wizyty w toalecie, zgaga czy problemy z zasypianiem potrafią uprzykrzyć codzienność. Odpoczywaj, kiedy tylko możesz, i wstawaj z łóżka czy krzesła powoli — gwałtowna zmiana pozycji może wywołać zawroty głowy i skończyć się upadkiem, którego teraz szczególnie warto unikać.

U wielu kobiet pojawia się w tym czasie przypływ energii i potrzeba urządzania, czyli tzw. syndrom wicia gniazda. Układanie ubranek i szykowanie kącika dla dziecka poprawia nastrój, ale korzystaj z tej energii z głową: dźwiganie mebli i wchodzenie na drabinę zostaw bliskim. Z piersi może zacząć wyciekać siara — pierwsze, bardzo wartościowe mleko; jeśli wydzielina jest obfita, pomogą wkładki laktacyjne.

Oczekiwanie najlepiej wypełnić konkretami: sprawdź zawartość torby do szpitala, zamontuj fotelik samochodowy, przetestuj trasę do porodówki i ustal z bliskimi plan działania na dzień porodu. A jeśli termin minie, a dziecko nie będzie się spieszyć — spokojnie, to wciąż norma. Co może wydarzyć się dalej, przeczytasz w opisie 39. tygodnia ciąży.