34 tydzień ciąży

34 tydzień ciąży — który to miesiąc?

34. tydzień ciąży to 8. miesiąc i III trymestr. Do przewidywanego terminu porodu zostało około sześciu tygodni, ale warto pamiętać, że ciążę uznaje się za donoszoną już od ukończonego 37. tygodnia. Oznacza to, że finał jest naprawdę blisko — to dobry moment, żeby skompletować torbę do szpitala, dopiąć formalności i śledzić kolejne etapy w naszym kalendarzu ciąży. Jeśli chcesz porównać, co działo się tydzień wcześniej, zajrzyj do opisu 33. tygodnia ciąży.

Rozwój dziecka w 34 tygodniu ciąży — rozmiar i dojrzałość płuc

W trzydziestym czwartym tygodniu dziecko mierzy około 45 cm (licząc od głowy do pięt) i waży około 2,1 kg. Do porodu przytyje jeszcze sporo — ostatnie tygodnie ciąży to okres intensywnego odkładania tkanki tłuszczowej, dzięki której noworodek będzie mógł utrzymać prawidłową temperaturę ciała po narodzinach. Tempo przybierania na wadze rośnie zresztą nie tylko u dziecka, ale często także u mamy.

Maluch wygląda już bardzo podobnie do noworodka. Meszek płodowy (lanugo), który do tej pory pokrywał ciało, stopniowo zanika. Skóra staje się różowa i coraz bardziej wygładzona dzięki narastającej tkance tłuszczowej. Paznokcie dorosły już do czubków palców. W brzuchu robi się coraz ciaśniej, więc zamiast obszernych fikołków mama czuje raczej wyraźne kopnięcia, przeciąganie się i „falowanie” brzucha — każdy ruch jest teraz dobrze wyczuwalny.

Większość dzieci przyjmuje w tym okresie położenie główkowe, czyli ustawia się głową w dół, w gotowości do porodu. Jeśli dziecko nadal leży miednicowo, jest jeszcze czas na obrót — część maluchów zmienia pozycję w kolejnych tygodniach. Ułożenie płodu lekarz oceni podczas badania i USG, a decyzje dotyczące sposobu porodu podejmuje się bliżej terminu, nie w 34. tygodniu.

Kości czaszki pozostają elastyczne i nie są jeszcze mocno zrośnięte — to celowe „rozwiązanie konstrukcyjne”, dzięki któremu główka łatwiej przeciśnie się przez kanał rodny. Po porodzie ciemiączka i miękkie kości czaszki będą wymagały delikatnego podtrzymywania główki przy noszeniu.

Najważniejsze, co dzieje się teraz „w środku”, to dojrzewanie płuc. Pęcherzyki płucne produkują coraz więcej surfaktantu — substancji, która zapobiega zapadaniu się pęcherzyków przy wydechu i umożliwia samodzielne oddychanie po narodzinach. Płuca są już w dużym stopniu rozwinięte, ale nie w pełni dojrzałe. Dziecko urodzone w 34. tygodniu to tak zwany późny wcześniak: rokowania są na ogół bardzo dobre, jednak takie maluchy częściej niż noworodki donoszone potrzebują wsparcia oddechowego, pobytu w inkubatorze czy pomocy w utrzymaniu temperatury i karmieniu. Dlatego każdy dodatkowy tydzień w brzuchu mamy ma realną wartość.

Brzuch i dolegliwości — ucisk na żebra, zgaga i spółka

Dno macicy sięga teraz wysoko, tuż pod łuki żebrowe. Stąd charakterystyczne dolegliwości tego etapu: ucisk na żebra, uczucie spłyconego oddechu i kopnięcia „pod żebra”, które potrafią być naprawdę odczuwalne. Pomaga wyprostowana pozycja, spanie na lewym boku i częste zmiany pozycji ciała.

Uciśnięty żołądek i rozluźniające działanie hormonów sprzyjają zgadze, wzdęciom i zaparciom. Warto jeść mniejsze porcje, ale częściej, unikać potraw smażonych, ostrych i gazowanych napojów, a ostatni posiłek zjadać na 2–3 godziny przed położeniem się. Dieta bogata w błonnik i odpowiednie nawodnienie pomagają w problemach z wypróżnianiem. Jeśli zgaga mocno dokucza, sposoby jej łagodzenia warto omówić z lekarzem prowadzącym.

Coraz cięższy brzuch daje o sobie znać również w plecach — ból pojawia się szczególnie w odcinku lędźwiowym kręgosłupa. Ulgę przynoszą odpoczynek w pozycji leżącej, unikanie długiego stania i schylania się oraz delikatny masaż. U wielu kobiet pojawiają się też obrzęki stóp i dłoni, związane z zatrzymywaniem wody w organizmie. Łagodne, narastające powoli obrzęki pod koniec dnia są w ciąży częste, ale przy ich nasileniu warto regularnie kontrolować ciśnienie tętnicze — nagłe, duże obrzęki w połączeniu z podwyższonym ciśnieniem mogą być sygnałem stanu przedrzucawkowego, o którym piszemy niżej.

Zmiany hormonalne bywają odczuwalne także w mniej oczywistych miejscach: część ciężarnych skarży się na suchość i dyskomfort oczu (zmniejszona produkcja łez) oraz na krwawienie z dziąseł. Oba objawy zwykle ustępują po porodzie, ale o higienę jamy ustnej warto dbać szczególnie starannie — nieleczone zapalenie dziąseł i infekcje w ciąży nie powinny być bagatelizowane.

Obniżanie się brzucha — kiedy się go spodziewać?

Wiele przyszłych mam wypatruje momentu, w którym brzuch „opadnie”. Chodzi o tzw. obniżenie się dna macicy, gdy główka dziecka wstawia się do kanału miednicy. Efekt jest odczuwalny niemal od razu: łatwiej się oddycha, zgaga często słabnie, za to rośnie ucisk na pęcherz (częstsze wizyty w toalecie) i pojawia się uczucie ciężaru w podbrzuszu, a czasem pobolewanie w okolicy spojenia łonowego.

Kiedy to nastąpi? Tu nie ma reguły. Obniżenie brzucha może się wydarzyć od kilku tygodni do zaledwie kilku godzin przed porodem — u kobiet rodzących po raz pierwszy częściej dzieje się to wcześniej, natomiast u wieloródek główka bywa nieustalona aż do rozpoczęcia porodu. Obniżony brzuch nie jest więc pewnym zwiastunem, że poród zacznie się lada dzień, a jego brak w 34. tygodniu to zupełnie normalna sytuacja.

Zbliża się posiew GBS — badanie w 35–37 tygodniu

Na najbliższej wizycie lekarz lub położna prawdopodobnie wspomną o posiewie w kierunku paciorkowca grupy B (GBS). Zgodnie z rekomendacjami Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników badanie wykonuje się u wszystkich ciężarnych między 35. a 37. tygodniem ciąży. Polega na pobraniu wymazu z przedsionka pochwy i okolicy odbytu — jest bezbolesne i trwa chwilę.

GBS to bakteria, którą bezobjawowo nosi około 20% kobiet w Polsce. Dla mamy nosicielstwo zwykle nie ma żadnego znaczenia, ale podczas porodu bakteria może przenieść się na dziecko i w rzadkich przypadkach wywołać u noworodka poważne zakażenie, np. zapalenie płuc lub sepsę. Dlatego dodatni wynik posiewu nie oznacza leczenia w ciąży — oznacza, że podczas porodu mama otrzyma dożylnie antybiotyk, który skutecznie chroni dziecko.

Wynik badania koniecznie schowaj do dokumentów zabieranych do szpitala — personel sali porodowej zawsze o niego pyta. Więcej o samym badaniu przeczytasz w opisie 35. tygodnia ciąży.

Na co uważać i kiedy jechać do szpitala?

W 34. tygodniu wiele kobiet odczuwa skurcze Braxtona-Hicksa — nieregularne, zwykle niebolesne „twardnienie” brzucha, które przygotowuje macicę do porodu. Charakterystyczne jest to, że ustępują po zmianie pozycji, odpoczynku lub ciepłym (nie gorącym) prysznicu. Skurcze porodowe zachowują się inaczej: są regularne, nasilają się i pojawiają w coraz krótszych odstępach. Regularna, narastająca czynność skurczowa przed ukończeniem 37. tygodnia może oznaczać poród przedwczesny i wymaga pilnej oceny w szpitalu.

Drugą rzeczą, którą warto teraz świadomie obserwować, są ruchy dziecka. Maluch ma mniej miejsca, więc charakter ruchów się zmienia, ale ich liczba i „rytm dobowy” powinny pozostać podobne — mama zwykle dobrze zna pory aktywności swojego dziecka. Wyraźne osłabienie lub zatrzymanie ruchów to sygnał, by nie czekać do rana i nie liczyć na domowe sposoby, tylko skontaktować się z lekarzem lub zgłosić do szpitala na badanie KTG.

Pilnego kontaktu ze szpitalem położniczym wymagają:

• regularne, nasilające się skurcze, które nie ustępują po odpoczynku;
• odpływanie płynu owodniowego lub podejrzenie pęknięcia błon płodowych;
• krwawienie z dróg rodnych;
• wyraźne osłabienie lub brak ruchów dziecka;
• objawy stanu przedrzucawkowego: ciśnienie powyżej 140/90 mm Hg, silny ból głowy, zaburzenia widzenia (mroczki, błyski), ból w nadbrzuszu lub pod prawym łukiem żebrowym, nagłe, szybko narastające obrzęki twarzy i rąk;
• gorączka lub inne objawy infekcji.

Niepokój przed porodem, zwłaszcza przy pierwszej ciąży, jest zupełnie naturalny. Dobrze przekuć go w konkrety: skompletowaną torbę do szpitala, zapisany numer na izbę przyjęć i plan dojazdu. A o tym, co przyniesie kolejny tydzień — w tym o badaniu GBS w praktyce — przeczytasz w opisie 35. tygodnia ciąży.