Kalendarz szczepień 2027 to Program Szczepień Ochronnych na rok 2027, ogłoszony komunikatem Głównego Inspektora Sanitarnego z 28 października 2026 r. (Dz. Urz. MZ 2026 poz. 77) i obowiązujący przez cały 2027 rok. Podstawowe terminy szczepień obowiązkowych się nie zmieniły, a nowości to przede wszystkim szczepienie przeciw gruźlicy „od 1. doby życia do wypisu ze szpitala”, ostrzejsze warunki przesunięcia urodzeniowej dawki przeciw WZW typu B, zawężenie schematu 2+1 szczepionki 6w1 i nowy punkt o ochronie niemowląt przed RSV.
Tabela szczepień obowiązkowych 2027 (wariant podstawowy, bezpłatny)
To kalendarz, według którego szczepione jest dziecko, jeśli rodzice nie wybiorą płatnej szczepionki skojarzonej. Wszystkie szczepionki z tej tabeli kupuje minister zdrowia, więc w przychodni są bezpłatne.
| Wiek dziecka (zapis z PSO) | Szczepienie przeciw | Która dawka |
|---|---|---|
| Od 1. doby życia do wypisu ze szpitala | gruźlicy (BCG) WZW typu B | jedyna dawka 1. dawka |
| 2. miesiąc życia (od ukończenia 6. tygodnia) | rotawirusom WZW typu B błonicy, tężcowi, krztuścowi (DTP) Haemophilus influenzae typu b (Hib) pneumokokom (PCV) | 1. dawka 2. dawka (min. 4 tyg. po pierwszej) 1. dawka 1. dawka 1. dawka |
| 4. miesiąc życia (po 4 tyg. od 1. dawki RV) | rotawirusom | 2. dawka |
| 4. miesiąc życia (od ukończenia 12. tygodnia) | polio (IPV) DTP (po 8 tyg. od 1. dawki) Hib pneumokokom | 1. dawka 2. dawka 2. dawka 2. dawka |
| 5.–6. miesiąc życia (po 4 tyg. od 2. dawki RV) | rotawirusom | 3. dawka (tylko szczepionka 3-dawkowa) |
| 6. miesiąc życia (po 8 tyg. od poprzedniej dawki) | DTP Hib polio (IPV) | 3. dawka 3. dawka 2. dawka |
| 7. miesiąc życia (po 5 mies. od 2. dawki) | WZW typu B | 3. dawka |
| 10.–12. miesiąc życia | ospie wietrznej (VZV) – tylko dzieci z grup z części I.B, m.in. w żłobku lub klubie dziecięcym | 1. dawka (druga później, patrz niżej) |
| 13.–15. miesiąc życia | odrze, śwince, różyczce (MMR) pneumokokom (od ukończenia 12. mies., min. 6 mies. od 2. dawki) | 1. dawka 3. dawka |
| 16.–18. miesiąc życia | DTP Hib polio (IPV) | 4. dawka 4. dawka 3. dawka |
| 6. rok życia (dziecko 5-letnie) | błonicy, tężcowi, krztuścowi (DTaP) polio (IPV) odrze, śwince, różyczce (MMR) | 1. przypominająca przypominająca 2. dawka |
| 14. rok życia (dziecko 13-letnie) | błonicy, tężcowi, krztuścowi (Tdap) | 2. przypominająca |
| 19. rok życia (18-latek) | błonicy, tężcowi (Td) | 3. przypominająca |
Szczepionka przeciw rotawirusom jest doustna, w 2 albo 3 dawkach zależnie od preparatu. Dzieci urodzone przed 37. tygodniem ciąży lub z masą urodzeniową poniżej 2500 g dostają szczepionkę przeciw krztuścowi z bezkomórkowym komponentem (DTaP), tak samo dzieci z przeciwwskazaniami do szczepionki pełnokomórkowej. W skróconym kalendarzu na końcu PSO trzecia dawka DTP i Hib jest zaznaczona w kolumnach „5.–6. miesiąc”, a w części opisowej I.A – „w 6. miesiącu życia”. Termin ustala przychodnia, pilnując odstępu od poprzedniej dawki.
Ospa wietrzna jest obowiązkowa tylko dla wybranych grup: m.in. dzieci, które nie chorowały na ospę i chodzą do żłobka lub klubu dziecięcego (albo są do nich zakwalifikowane), dzieci z otoczenia osób z obniżoną odpornością i dzieci w placówkach opiekuńczych. Przedszkola na tej liście nie ma. Pełny schemat to 2 dawki: jeśli pierwszą podano między 9. a 11. miesiącem, drugą można podać najwcześniej po 3 miesiącach; jeśli po ukończeniu 12. miesiąca – najwcześniej po 6 tygodniach (nigdy wcześniej niż po 4).
„6. rok życia” to nie szósty urodzinowy tort
To najczęstsze źródło nieporozumień. PSO wprost podaje przykład: dziecko, które ukończyło 5 lat, jest w 6. roku życia. Rok życia liczy się więc „o jeden do przodu” względem wieku w latach:
- 6. rok życia – od 5. do 6. urodzin. Szczepienia „przedszkolne” (DTaP, IPV, MMR II) przypadają więc na pięciolatka, a nie dopiero na sześciolatka. Więcej o tym etapie w tekście o bilansie i gotowości szkolnej sześciolatka.
- 14. rok życia – od 13. do 14. urodzin. Wtedy przypada Tdap. Czternastolatek, który tej dawki nie dostał, powinien ją uzupełnić, najpóźniej do ukończenia 19. roku życia.
- 19. rok życia – od 18. do 19. urodzin (Td).
Z miesiącami jest tak samo: „2. miesiąc życia” to czas między ukończeniem 1. a 2. miesiąca, ale przy pierwszych szczepieniach PSO doprecyzowuje, że można je zacząć dopiero po ukończeniu 6. tygodnia. Inaczej czyta się zapis „do ukończenia X roku życia”: oznacza on dzień X-tych urodzin. HPV „do ukończenia 14. roku życia” to więc szczepienie, które trzeba zacząć przed 14. urodzinami.
Bezpłatnie czy szczepionka 5w1 / 6w1? Kto za co płaci
Te same choroby można ochronić mniejszą liczbą ukłuć, wybierając szczepionkę wysokoskojarzoną. PSO opisuje dwa warianty:
- 5w1 (DTaP-IPV-Hib) – błonica, tężec, krztusiec (bezkomórkowy), polio i Hib w jednym zastrzyku. WZW typu B nadal podawane osobno.
- 6w1 (DTaP-IPV-Hib-HBV) – to samo plus WZW typu B.
| Termin | Wariant 5w1 (A.1) | Wariant 6w1 (A.2) |
|---|---|---|
| 1. doba do wypisu | BCG, WZW B (1. dawka) | BCG, WZW B |
| 2. miesiąc (od 6. tyg.) | RV 1, WZW B 2, 5w1 – 1. dawka, PCV 1 | RV 1, 6w1 – 1. dawka, PCV 1 |
| 3. miesiąc | – | RV 2 (po 4 tyg.) |
| 4. miesiąc | RV 2, 5w1 – 2. dawka, PCV 2 | 6w1 – 2. dawka, PCV 2, RV 3 (szczepionka 3-dawkowa) |
| 5.–6. miesiąc | RV 3 (szczepionka 3-dawkowa) | 6w1 – 3. dawka |
| 6.–7. miesiąc | 5w1 – 3. dawka, WZW B 3 | – |
| 13.–15. miesiąc | MMR 1, PCV 3 | MMR 1, PCV 3 |
| 16.–18. miesiąc | 5w1 – 4. dawka | 6w1 – 4. dawka |
Kto płaci: zasada z części IV PSO jest prosta. Obowiązkowe szczepienie można wykonać szczepionką inną niż kupiona przez ministra zdrowia, ale wtedy koszt tej szczepionki ponosi rodzic. Wybierając 5w1 lub 6w1, płacisz więc za szczepionkę skojarzoną, a pozostałe obowiązkowe (rotawirusy, pneumokoki, MMR, BCG) nadal są bezpłatne.
Standardem dla 6w1 w Polsce jest schemat 3+1. Krótszy schemat 2+1 PSO 2027 dopuszcza już tylko u dzieci, które zaczęły szczepienia w innym schemacie (np. za granicą), na decyzję lekarza. Jak przebiega pierwsza wizyta i jak rozmawiać o tym wyborze z pediatrą, opisujemy w artykule o 2-miesięcznym dziecku.
Szczepienia zalecane: co PSO 2027 poleca ponad obowiązek
Szczepienia zalecane nie są wymagane prawem i zwykle są płatne. Część z nich ma jednak finansowanie publiczne albo refundację – warto zapytać w przychodni, co obowiązuje w danym sezonie. Lista z części II.A i skróconego kalendarza VII.B:
- Meningokoki (MenB, MenACWY) – niemowlętom od ukończenia 6. lub 8. tygodnia życia, zależnie od szczepionki, a także dzieciom w zbiorowiskach (żłobki, przedszkola, internaty) i z grup ryzyka. Schemat zależy od wieku i preparatu.
- Grypa – od ukończenia 6. miesiąca życia, co sezon. Dziecko do 8 lat szczepione pierwszy raz w życiu dostaje 2 dawki w odstępie 4 tygodni, potem po 1 dawce na sezon. PSO szczególnie podkreśla dzieci od 6. miesiąca do 5 lat i dzieci przewlekle chore. W sezonie 2026/2027 szczepionka jest bezpłatna dla dzieci i młodzieży do 18 lat (wg GIS na starcie sezonu); zasady na kolejny sezon ogłaszane są osobno.
- COVID-19 – od ukończenia 6. miesiąca życia, zgodnie z bieżącymi komunikatami MZ.
- Ospa wietrzna – dla dzieci, które nie chorowały i nie zostały zaszczepione w ramach obowiązku: 2 dawki, w skróconym kalendarzu od 9.–11. miesiąca, w odstępie co najmniej 3 miesięcy.
- Kleszczowe zapalenie mózgu – dla osób często przebywających na świeżym powietrzu, w tym rodzin z małymi dziećmi i uczestników obozów: 3 dawki podstawowe, przypominająca co 3–5 lat.
- WZW typu A – dla dzieci w wieku przedszkolnym i szkolnym, które nie chorowały: 2 dawki w odstępie 6–12 miesięcy.
- HPV – po ukończeniu 9. do ukończenia 14. roku życia w schemacie 2-dawkowym (odstęp 6–12 miesięcy). W tym wieku szczepienie jest bezpłatne, bez skierowania, w przychodni POZ (od września 2024 r. także w szkole), a zaczęte przed 14. urodzinami można bezpłatnie dokończyć po nich. W wieku 15–18 lat schemat jest 3-dawkowy, a zasady refundacji określają odrębne przepisy. To dobry temat na rozmowę przy okazji rozwoju dwunastolatka; o domykaniu szczepień nastolatka piszemy też przy 14-latku.
- RSV – to nie szczepionka, tylko uodpornienie bierne przeciwciałami monoklonalnymi. PSO zaleca je noworodkom i niemowlętom w ich pierwszym sezonie RSV oraz dzieciom do 2 lat szczególnie narażonym na ciężki przebieg. O dostępność i finansowanie przeciwciał zapytaj neonatologa lub pediatrę. Druga droga ochrony to szczepienie mamy w ciąży: PSO zaleca jedną dawkę szczepionki przeciw RSV między 24. a 36. tygodniem (optymalnie 32.–36.), najskuteczniej, gdy poród wypada od września do kwietnia; dla kobiet w ciąży jest ona bezpłatna (więcej w kalendarzu ciąży).
A rotawirusy? Często pojawiają się w pytaniach o szczepienia zalecane, ale są w kalendarzu obowiązkowym i są bezpłatne. Pierwszą dawkę podaje się od ukończenia 6. tygodnia, nie później niż przed ukończeniem 12. tygodnia (wyjątkowo do końca 14. tygodnia). Te okna są krótkie, więc nie warto przesuwać pierwszej wizyty (o samej chorobie piszemy w tekście o biegunce u niemowlaka).
Co nowego w kalendarzu szczepień 2027
W porównaniu z PSO na 2026 rok (Dz. Urz. MZ 2025 poz. 85) zmiany są raczej doprecyzowaniem niż rewolucją:
- BCG i pierwsza dawka WZW B: „od 1. doby życia do wypisu ze szpitala”. PSO dopisuje też, że pobranie krwi na badanie przesiewowe w kierunku SCID u noworodka bez obciążonego wywiadu rodzinnego nie jest przeciwwskazaniem do BCG, a SCID w rodzinie – jest powodem, by BCG odroczyć. Więcej o badaniach przesiewowych noworodków.
- Przesunięcie dawki urodzeniowej WZW B na 2. miesiąc – tylko w indywidualnych przypadkach: dziecko urodzone o czasie, z masą powyżej 2000 g, matka w pełni zaszczepiona, z ujemnym HBsAg w tej ciąży i anty-HBs powyżej 100 U/l w badaniu z tej ciąży. Decyduje lekarz.
- Rotawirusy: pierwsza dawka wyjątkowo do 14 tygodni i 6 dni; schemat 2-dawkowy najlepiej zakończyć przed 16., najpóźniej przed 24. tygodniem; w schemacie 3-dawkowym trzecią dawkę w razie potrzeby można podać przed 32. tygodniem. Nie trzeba czekać 4 tygodni po BCG.
- 6w1: schemat 2+1 tylko jako kontynuacja szczepień zaczętych w innym schemacie.
- Pneumokoki: schemat 4-dawkowy dla wcześniaków i dzieci z grup ryzyka, które zaczynają szczepienie w pierwszym półroczu.
- RSV: nowy podrozdział o uodpornieniu biernym niemowląt.
Zaległe szczepienia: nie zaczyna się od nowa
PSO (część V) mówi, że szczepienia wyrównawcze trzeba zrobić jak najszybciej, według indywidualnego kalendarza szczepień, który lekarz ustala i wpisuje do dokumentacji. Najważniejsze zasady:
- Jeśli część dawek jest udokumentowana, nie powtarza się całego cyklu, tylko uzupełnia brakujące dawki, niezależnie od tego, ile czasu minęło.
- Jeśli szczepienia nie da się udokumentować, robi się szczepienie podstawowe; przy wątpliwościach można najpierw oznaczyć przeciwciała.
- Szczepienie wyrównawcze jest obowiązkowe do określonego wieku. Po jego przekroczeniu staje się zalecane i płatne – ale cykl wielodawkowy rozpoczęty przed tą granicą dokańcza się bezpłatnie.
- Przykładowe granice z PSO: pneumokoki (populacja ogólna) – do ukończenia 5. roku życia; MMR – dziecko bez żadnej dawki dostaje 2 dawki w odstępie co najmniej 4 tygodni, obowiązkowo do ukończenia 19. roku życia; WZW typu B – do ukończenia 19. roku życia; Tdap – do ukończenia 19. roku życia; zaległe BCG – jedną dawką, po kwalifikacji, do 15. roku życia.
- Jeśli druga dawka MMR nie została podana w 6. roku życia, uzupełnia się ją w najbliższym możliwym terminie. Dziecko po 2 dawkach MMR trzeciej nie potrzebuje.
Jeżeli roczniak miał przesunięte szczepienia, warto przejrzeć kalendarz razem z lekarzem przy okazji bilansu – piszemy o tym przy 12-miesięcznym dziecku i 15-miesięcznym dziecku, kiedy wypada MMR i trzecia dawka pneumokoków.
Odroczenie i przeciwwskazania
Przed każdym obowiązkowym szczepieniem dziecko przechodzi lekarskie badanie kwalifikacyjne. To lekarz decyduje, czy szczepić teraz, odroczyć, czy zastosować inny preparat. Powodem odroczenia jest ostra choroba o cięższym przebiegu (np. z wysoką gorączką) albo zaostrzenie choroby przewlekłej – szczepienie przesuwa się do ustąpienia objawów. Przeziębienie czy łagodna infekcja z niewielką gorączką lub bez niej, a także antybiotyk, alergia, astma, AZS czy wcześniactwo same w sobie przeciwwskazaniem nie są. Trwałe przeciwwskazania są rzadkie: ciężka reakcja alergiczna po wcześniejszej dawce lub na składnik szczepionki, a przy szczepionkach żywych – poważne zaburzenia odporności. PSO dodaje kilka szczegółowych zasad:
- ciężki złożony niedobór odporności (SCID) w rodzinie – BCG odracza się do wykluczenia choroby u dziecka;
- ciężki niedobór odporności – szczepionka przeciw rotawirusom jest przeciwwskazana;
- przeciwwskazania do pełnokomórkowej szczepionki przeciw krztuścowi – stosuje się szczepionkę bezkomórkową, a gdy przeciwwskazanie dotyczy krztuśca w ogóle – szczepionkę błoniczo-tężcową;
- przebycie odry, świnki lub różyczki nie jest przeciwwskazaniem do MMR; szczepi się po ustąpieniu ostrych objawów;
- wcześniaki szczepi się według wieku liczonego od dnia urodzenia (nie korygowanego), a BCG – po osiągnięciu stabilnej masy ciała powyżej 2000 g.
Jeśli po wcześniejszej dawce wystąpiła silna reakcja, powiedz o tym przed kolejnym szczepieniem – lekarz zdecyduje, czy i czym szczepić dalej. Po szczepieniu pilnie skontaktuj się z lekarzem, gdy dziecko poniżej 3. miesiąca ma 38°C lub więcej, dziecko w wieku 3–6 miesięcy 39°C lub więcej, albo gdy po prostu jest wyraźnie chore i się niepokoisz. Gorączka trwająca ponad 3 dni wymaga ponownego zbadania, bo zwykle ma inną przyczynę niż szczepionka. Ciężka reakcja alergiczna jest bardzo rzadka i zaczyna się zwykle w ciągu minut, jeszcze w przychodni; duszność, drgawki czy dziecko trudne do dobudzenia to zawsze powód, by dzwonić na 112. Szerzej o reakcjach po pierwszych szczepieniach piszemy przy 2-miesięcznym dziecku.
Obowiązek szczepień w skrócie
Szczepienia z części I PSO są obowiązkowe na podstawie ustawy z 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi i rozporządzenia Ministra Zdrowia z 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 782). Rozporządzenie określa, przeciw jakim chorobom i do jakiego wieku szczepienie jest obowiązkowe; PSO co roku ustala terminy i szczegóły. Decyzję, ile szczepień wykonać podczas jednej wizyty, lekarz podejmuje za zgodą rodziców. Szczepienia odnotowuje się w e-Karcie Szczepień – PSO przypomina, że od 1 października 2023 r. trafiają tam także wszystkie szczepienia zalecane.
Najczęstsze pytania
Czy kalendarz szczepień 2027 dużo się różni od 2026?
Nie. Terminy podstawowych szczepień są takie same, zmieniły się szczegóły opisane wyżej w sekcji „Co nowego”.
Ile jest wizyt szczepiennych w pierwszym roku życia?
W wariancie bezpłatnym wizyty szczepienne wypadają: w szpitalu po porodzie, w 2., 4., 6. i 7. miesiącu (plus ewentualnie 3. dawka rotawirusów w 5.–6. miesiącu i ospa w 10.–12. miesiącu dla dzieci z grup objętych obowiązkiem). Ze szczepionką 6w1 część zastrzyków łączy się w jeden.
Czy szczepionka 6w1 jest refundowana?
Zwykle nie. PSO mówi, że jeśli obowiązkowe szczepienie wykonuje się szczepionką inną niż kupiona przez ministra zdrowia, koszt ponosi rodzic – a w populacji ogólnej z puli ministra dostępny jest wariant podstawowy. Wybierając 6w1, płacisz więc za nią sam, a pozostałe szczepienia obowiązkowe (rotawirusy, pneumokoki, MMR) dziecko dostaje bezpłatnie.
Czy ospa wietrzna jest obowiązkowa w przedszkolu?
Według PSO 2027 obowiązek dotyczy dzieci, które nie chorowały na ospę i chodzą do żłobka lub klubu dziecięcego (oraz kilku innych grup). Przedszkola na liście nie ma; dla pozostałych dzieci szczepienie jest zalecane.
Co, jeśli dziecko przegapiło szczepienie, bo chorowało?
Nic straconego: lekarz układa indywidualny kalendarz i uzupełnia tylko brakujące dawki, bez powtarzania tych, które już są w dokumentacji. Wyjątkiem z ostrą granicą wiekową są rotawirusy – po przekroczeniu okien czasowych cyklu nie da się już zacząć ani dokończyć.
Źródła
- Komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego z 28 października 2026 r. w sprawie Programu Szczepień Ochronnych na rok 2027 (Dz. Urz. MZ 2026 poz. 77)
- GIS – Program Szczepień Ochronnych na 2027 rok
- GIS – Szczepienia przeciw HPV (bezpłatny program 9–14 lat)
- Medycyna Praktyczna – GIS: sezon infekcyjny wystartował. Szczepienia też (2.10.2026)
- NHS – 6-in-1 vaccine (działania niepożądane, kiedy szukać pilnej pomocy)
- Medycyna Praktyczna – Gorączka po szczepieniu
- Medycyna Praktyczna – Kiedy nie należy szczepić dziecka?