28 tydzień ciąży

Dwudziesty ósmy tydzień ciąży mija pod znakiem dalszych zmian w rozwoju maleństwa, ale jest też ważną cezurą dla mamy: zaczyna się ostatni trymestr, a wraz z nim nowy rytm wizyt i badań. Najdynamiczniejsze przemiany płód ma już za sobą — kolejne tygodnie to czas doskonalenia funkcji życiowych i dojrzewania narządów, tak by po porodzie mogły podjąć samodzielną pracę.

28. tydzień ciąży — który to miesiąc?

28. tydzień ciąży to siódmy miesiąc i zarazem pierwszy tydzień trzeciego, ostatniego trymestru. Za Tobą już dwie trzecie drogi — przed Tobą finałowy etap, w którym dziecko przede wszystkim rośnie, gromadzi zapasy energii i przygotowuje się do życia poza brzuchem mamy. Jeśli chcesz sprawdzić, jak tygodnie przeliczają się na miesiące na pozostałych etapach ciąży, zajrzyj do naszego kalendarza ciąży.

W porównaniu z 27. tygodniem ciąży zmiany na zewnątrz mogą wydawać się niewielkie, ale w organizmie dziecka dzieje się bardzo dużo — dojrzewają płuca, układ nerwowy i mechanizmy termoregulacji.

Jak rozwija się dziecko w 28. tygodniu ciąży?

Maluszek waży teraz około kilograma — mniej więcej tyle, co duże opakowanie mąki — a jego długość mierzona od głowy do pięt wynosi około 37–38 cm. Proporcje ciała są już zbliżone do noworodkowych: dziecko wygląda jak miniatura maluszka, którego przywitasz na porodówce, na razie jednak szczuplejsza, bo tkanka tłuszczowa dopiero się gromadzi.

Ważnym wydarzeniem tego etapu są oczy. Powieki, które przez wiele tygodni pozostawały zamknięte, około 28. tygodnia zaczynają się częściowo otwierać, a w kolejnych tygodniach dziecko będzie otwierać oczy coraz szerzej. Płód potrafi już reagować na silne światło docierające przez powłoki brzuszne. Intensywnie rozwija się także mózg — na jego dotąd gładkiej powierzchni pojawiają się bruzdy i zakręty, dzięki którym kora mózgowa zwiększa swoją powierzchnię.

Płuca w dalszym ciągu produkują surfaktant — substancję, która po porodzie zapobiega zapadaniu się pęcherzyków płucnych. Jego ilość jest jeszcze zbyt mała, by dziecko mogło oddychać zupełnie samodzielnie, dlatego każdy kolejny tydzień spędzony w brzuchu mamy ma dla dojrzewania układu oddechowego ogromne znaczenie.

Powoli zanika meszek płodowy (lanugo), który chronił skórę dziecka i pomagał utrzymywać właściwą temperaturę — jego funkcję stopniowo przejmuje tkanka tłuszczowa. Cały czas rosną włosy na głowie i paznokcie, choć tu wiele zależy od indywidualnych uwarunkowań: jedne noworodki rodzą się z bujną czupryną, a inne zupełnie łyse.

Trzeci trymestr — co się zmienia?

Początek trzeciego trymestru to zmiana rytmu opieki nad ciążą. Wizyty u lekarza lub położnej będą teraz odbywać się częściej niż w poprzednich miesiącach, a im bliżej terminu porodu, tym częstsze będą kontrole. Podczas wizyt rutynowo sprawdzane są m.in. ciśnienie tętnicze, masa ciała, czynność serca płodu i wyniki badań laboratoryjnych. Dokładny harmonogram ustala lekarz prowadzący, ale warto już teraz pilnować terminów — w ostatnich tygodniach kalendarz badań robi się napięty.

Zmienia się także samopoczucie. Rosnąca macica coraz mocniej uciska sąsiednie narządy, stąd typowe dolegliwości tego okresu: zgaga, zaparcia, wzdęcia, a u części kobiet również hemoroidy, które potrafią powodować swędzenie, ból, a czasem niewielkie krwawienie przy wypróżnianiu. Warto powiedzieć o nich lekarzowi — można je skutecznie łagodzić. Coraz większy brzuch utrudnia znalezienie wygodnej pozycji do snu, mogą też dokuczać bóle kręgosłupa i szybsze męczenie się. Nieprzespane noce w miarę możliwości uzupełniaj odpoczynkiem w ciągu dnia, a do snu układaj się na boku — ta pozycja jest w trzecim trymestrze zalecana.

Trzeci trymestr to również dobry moment na przygotowania organizacyjne. Warto w tym czasie:

• zapisać się do szkoły rodzenia,
• zacząć kompletować wyprawkę dla dziecka,
• przygotować listę rzeczy do torby szpitalnej,
• przemyśleć plan porodu i wybór miejsca, w którym urodzisz.

Jeśli lekarz nie zalecił inaczej, nie rezygnuj z umiarkowanej aktywności fizycznej. Dobrze sprawdzają się spokojne spacery na świeżym powietrzu, pływanie i gimnastyka dla ciężarnych prowadzona przez wykwalifikowaną osobę — przygotowuje mięśnie do wysiłku porodowego. Unikaj natomiast dźwigania, ćwiczeń z ryzykiem upadku i forsownego wysiłku, który przeciąża kręgosłup.

Badania: USG między 28. a 32. tygodniem i immunoglobulina anty-D

Zgodnie z rekomendacjami Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników w ciąży o prawidłowym przebiegu badanie USG wykonuje się co najmniej trzykrotnie: między 11. a 13+6., między 18. a 22. oraz między 28. a 32. tygodniem. Właśnie teraz zaczyna się więc okno na trzecie z tych badań. Lekarz oceni podczas niego m.in. wzrastanie płodu (biometrię) i jego szacowaną masę, anatomię narządów, położenie dziecka, lokalizację i dojrzałość łożyska oraz ilość płynu owodniowego. To badanie pozwala wcześnie wychwycić ewentualne zaburzenia wzrastania i zaplanować dalszą opiekę.

Drugie ważne działanie profilaktyczne dotyczy kobiet z grupą krwi RhD-ujemną. Jeżeli nie wykryto u nich przeciwciał anty-RhD, między 28. a 30. tygodniem ciąży otrzymują immunoglobulinę anty-D w dawce 300 mikrogramów. Zapobiega ona tzw. konfliktowi serologicznemu, czyli wytworzeniu przez organizm mamy przeciwciał przeciwko krwinkom dziecka — powikłaniu groźnemu przede wszystkim dla kolejnych ciąż. Przed podaniem wykonuje się aktualne badanie przeciwciał odpornościowych. W Polsce śródciążowe podanie immunoglobuliny anty-D jest świadczeniem refundowanym, ale refundacja obejmuje właśnie okno między 28. a 30. tygodniem — dlatego nie odkładaj tej sprawy na później. Po porodzie, jeśli dziecko okaże się RhD-dodatnie, mama otrzymuje kolejną dawkę.

Liczenie ruchów dziecka — jak to robić?

Od 28. tygodnia ciąży zaleca się codzienną, regularną obserwację ruchów dziecka (w ciążach wysokiego ryzyka lekarze proponują ją nawet wcześniej). To prosty i bezpłatny sposób monitorowania dobrostanu malucha. Wybierz porę, w której dziecko zwykle jest aktywne — często po posiłku lub wieczorem — połóż się wygodnie na boku i licz wyraźne, oddzielone od siebie ruchy: kopnięcia, obroty, przeciągnięcia.

Za uspokajający wynik przyjmuje się co najmniej 10 ruchów w ciągu 2 godzin — najczęściej doliczysz się ich znacznie szybciej i wtedy liczenie można zakończyć. Nie porównuj aktywności swojego dziecka z innymi ciążami: każdy maluch ma własny rytm dobowy i to zmiana jego dotychczasowego schematu jest sygnałem ostrzegawczym, a nie sama liczba kopnięć w porównaniu z koleżanką w ciąży.

Skontaktuj się z lekarzem lub zgłoś się do szpitala, jeśli w ciągu 2 godzin uważnego liczenia nie poczujesz 10 ruchów, jeśli ruchy wyraźnie osłabły lub ustały albo ich charakter nagle się zmienił. Nie czekaj do następnego dnia — badanie KTG lub USG trwa krótko, a daje pewność, że wszystko jest w porządku.

Maluszek ma przy tym coraz mniej miejsca na akrobacje — z tygodnia na tydzień przestrzeń w macicy będzie się kurczyć, więc zamiast obrotów poczujesz raczej zdecydowane kopnięcia i rozpychanie się. Część dzieci właśnie na tym etapie układa się główką w dół, czyli w pozycji dogodnej do porodu, ale na obrót jest jeszcze sporo czasu. To także dobry okres na budowanie więzi: dziecko reaguje na głos i dotyk, warto więc do niego mówić, czytać na głos i głaskać brzuch.

Na co uważać w 28. tygodniu ciąży?

Trzeci trymestr to czas zwiększonej czujności. Pilnego kontaktu z lekarzem lub zgłoszenia się do szpitala wymagają:

• krwawienie z dróg rodnych,
• regularne, bolesne skurcze macicy lub twardnienie brzucha przed terminem porodu,
• odpływanie płynu owodniowego,
• silny, nieustępujący ból głowy, zaburzenia widzenia, nagłe obrzęki twarzy i rąk — mogą towarzyszyć stanowi przedrzucawkowemu,
• wyraźne osłabienie lub brak ruchów dziecka,
• gorączka, silny ból brzucha, ból lub pieczenie przy oddawaniu moczu.

Żaden z tych objawów nie musi oznaczać poważnego problemu, ale każdy z nich powinien ocenić lekarz — w ciąży zawsze lepiej sprawdzić o jeden raz za dużo niż o jeden za mało. Jeżeli nie masz jeszcze terminu USG z przedziału 28.–32. tygodnia ani ustalonego podania immunoglobuliny anty-D (jeśli Cię dotyczy), zapytaj o nie na najbliższej wizycie.

Jeśli wszystko przebiega prawidłowo, pozostaje odpoczywać, obserwować ruchy malucha i spokojnie odhaczać kolejne punkty z listy przygotowań. Sprawdź też, co czeka Was oboje w 29. tygodniu ciąży.