29 tydzień ciąży

Dwudziesty dziewiąty tydzień ciąży ustawia przyszłą mamę na ostatniej prostej. Do terminu porodu zostało około 11 tygodni — niby sporo, ale ten czas naprawdę szybko się kurczy. Teraz jest dobry moment na dokończenie wyprawki i załatwienie ważnych spraw organizacyjnych, bo w kolejnych tygodniach samopoczucie może już na to nie pozwolić.

W tym artykule znajdziesz najważniejsze informacje o rozwoju i wadze dziecka, jego ułożeniu w brzuchu, dolegliwościach mamy oraz badaniach, które wypadają właśnie na ten etap. Jeśli chcesz prześledzić całą ciążę tydzień po tygodniu, zajrzyj do naszego kalendarza ciąży.

29 tydzień ciąży — który to miesiąc?

29. tydzień ciąży to siódmy miesiąc i trzeci trymestr. Wiek ciąży liczy się od pierwszego dnia ostatniej miesiączki, dlatego przeliczanie tygodni na miesiące bywa mylące — siódmy miesiąc obejmuje mniej więcej tygodnie od 27. do 30. Za początek trzeciego trymestru przyjmuje się zwykle przełom 27. i 28. tygodnia, więc jesteś już oficjalnie na ostatnim etapie ciąży.

W porównaniu z 28. tygodniem ciąży zmiany nie są rewolucyjne, ale dziecko konsekwentnie przybiera na wadze, a organizm mamy coraz wyraźniej przygotowuje się do porodu.

Rozwój i waga dziecka w 29. tygodniu ciąży

Maluch waży w tym tygodniu najczęściej około 1100–1400 g, a jego długość całkowita wynosi około 39 cm. To oczywiście wartości orientacyjne — dzieci różnią się między sobą, a dokładniejszą ocenę daje biometria w badaniu USG. Do dnia porodu masa ciała dziecka jeszcze się podwoi, a u części maluchów niemal potroi, natomiast na długości zyska ono już tylko kilkanaście centymetrów.

Ciało dziecka jest coraz bardziej proporcjonalne. Brwi i rzęsy są dobrze widoczne, a owłosienie głowy to kwestia indywidualna — niektóre dzieci rodzą się z bujną czupryną, inne zupełnie łyse. Tkanka tłuszczowa i mięśnie stale przyrastają. Za kilka tygodni, gdy warstwa tłuszczyku będzie wystarczająca, by przejąć funkcję termoregulacji, zacznie zanikać meszek płodowy, który teraz otula ciało maleństwa.

Ten okres ciąży to przede wszystkim dynamiczny rozwój mózgu i doskonalenie zmysłów. Maluch odczuwa już ból, rozpoznaje smaki docierające do niego z połykanych wód płodowych, reaguje na głosy w otoczeniu i potrafi odróżniać dźwięki. Coraz lepiej rozwinięty jest też węch, który po porodzie pomoże mu bezbłędnie rozpoznawać mamę.

Narządy wewnętrzne stale dojrzewają do swoich funkcji. Najpóźniej dojrzewają płuca — pełną gotowość do samodzielnego oddychania osiągają zwykle dopiero w okolicach 36. tygodnia. Gdyby dziecko urodziło się teraz, jego szanse na przeżycie szacuje się na około 80–90%, ale wymagałoby opieki na oddziale intensywnej terapii noworodka, w tym pobytu w inkubatorze i najczęściej wsparcia oddechu.

Ruchy dziecka są teraz bardzo wyraźne. Maluch rośnie szybciej, niż przybywa otaczającej go przestrzeni, więc każde kopnięcie czy przesunięcie nóżką coraz częściej widać na brzuchu mamy. Warto codziennie zwracać uwagę na aktywność dziecka — jej wyraźna zmiana to sygnał do kontaktu z lekarzem.

Ułożenie dziecka w 29. tygodniu ciąży

Wiele mam zastanawia się na tym etapie, jak dziecko jest ułożone i czy zdąży obrócić się główką w dół. Spokojnie — w 29. tygodniu położenie płodu nie jest jeszcze ostateczne. Maluch ma wciąż na tyle dużo miejsca, że może zmieniać pozycję, a spora część dzieci znajduje się teraz w położeniu miednicowym (pośladkami w dół) lub poprzecznym.

Większość dzieci obraca się do położenia główkowego w kolejnych tygodniach, najczęściej między 32. a 36. tygodniem ciąży. Dlatego informacja z USG, że dziecko jest ułożone miednicowo, nie jest na tym etapie powodem do niepokoju ani podstawą do planowania sposobu porodu. Położenie płodu ocenia się podczas USG III trymestru, a decyzje dotyczące porodu podejmuje się dopiero pod koniec ciąży, gdy pozycja dziecka jest już utrwalona.

Jeśli bliżej terminu porodu dziecko nadal będzie ułożone miednicowo, lekarz omówi z Tobą możliwe opcje — w niektórych sytuacjach proponuje się próbę obrotu zewnętrznego, w innych planowe cięcie cesarskie. To jednak temat na ostatnie tygodnie ciąży, nie na teraz.

Brzuch i dolegliwości mamy — zgaga, obrzęki, problemy ze snem

Brzuch w 29. tygodniu jest już wyraźnie zaokrąglony, a dno macicy sięga sporo powyżej pępka. Mama przede wszystkim czuje jego ciężar — środek ciężkości ciała się przesuwa, co często odbija się bólem pleców. Jeśli lekarz nie widzi przeciwwskazań, warto wzmacniać mięśnie grzbietu gimnastyką dla ciężarnych, a plecom regularnie fundować odpoczynek w pozycji leżącej. Taka forma relaksu sprzyja też nogom, jeśli dokuczają żylaki.

Rosnąca macica uciska na żołądek, pęcherz, jelita i przeponę, stąd typowy zestaw dolegliwości trzeciego trymestru:

• zgaga — pomaga jedzenie mniejszych porcji częściej, unikanie potraw smażonych i ostrych oraz niekładzenie się zaraz po posiłku;
• częste wizyty w toalecie — pęcherz ma coraz mniej miejsca, ale nie ograniczaj z tego powodu picia;
• zaparcia i hemoroidy — łagodzi je dieta bogata w błonnik, nawodnienie i umiarkowany ruch;
• zadyszka — uciskana przepona ogranicza pracę płuc, dlatego wysiłek warto dawkować rozsądnie;
• obrzęki stóp i kostek — pod koniec dnia są częste i zwykle fizjologiczne; pomaga odpoczynek z uniesionymi nogami;
• problemy ze snem — duży brzuch utrudnia wygodne ułożenie, a nocą może dokuczać zespół niespokojnych nóg, mrowienie kończyn czy skurcze łydek.

Na kłopoty ze snem najczęściej poleca się spanie na boku (szczególnie lewym) z poduszką między kolanami lub specjalną poduszką dla ciężarnych. Obok tych uciążliwości są też przyjemne strony: widoczne na brzuchu ruchy dziecka to dla wielu mam najlepszy moment dnia i namiastka bezpośredniego kontaktu z maluchem. Czasem jednak i one dają w kość — dosłownie, bo dziecko potrafi kopać w żebra.

Badania III trymestru — USG między 28. a 32. tygodniem

Na przełomie 27. i 32. tygodnia ciąży wypada pakiet badań kontrolnych przewidziany w standardzie opieki okołoporodowej. Obejmuje on morfologię krwi, badanie ogólne moczu oraz oznaczenie przeciwciał odpornościowych. U kobiet z grupą krwi RhD-ujemną (bez wykrytych przeciwciał anty-D) między 28. a 30. tygodniem podaje się immunoglobulinę anty-D, która chroni przed konfliktem serologicznym.

Na ten okres przypada również USG III trymestru, wykonywane zgodnie z rekomendacjami PTGiP między 28. a 32. tygodniem. Podczas badania lekarz ocenia:

• wzrastanie płodu (biometrię) i jego szacowaną masę,
• anatomię dziecka pod kątem wad, które mogą ujawnić się późno,
• położenie płodu,
• lokalizację i dojrzałość łożyska,
• ilość płynu owodniowego,
• w razie wskazań — przepływy naczyniowe.

To także ostatni dzwonek, by zapisać się do szkoły rodzenia. Zajęcia prowadzone przez doświadczone położne pomagają przygotować się do porodu, połogu i opieki nad noworodkiem — i małymi krokami wprowadzają w świat rodzicielstwa.

Niepokojące objawy — kiedy do lekarza

Większość dolegliwości trzeciego trymestru jest uciążliwa, ale niegroźna. Są jednak objawy, których w 29. tygodniu nie wolno bagatelizować. Pilnego kontaktu z lekarzem lub zgłoszenia się na izbę przyjęć położniczą wymagają:

• krwawienie lub plamienie z dróg rodnych,
• odpływanie płynu owodniowego,
• regularne, nasilające się skurcze macicy — mogą oznaczać zagrożenie porodem przedwczesnym,
• wyraźne osłabienie lub brak ruchów dziecka,
• silny ból głowy, zaburzenia widzenia, nagłe obrzęki twarzy i rąk — mogą towarzyszyć nadciśnieniu i stanowi przedrzucawkowemu,
• uporczywy świąd skóry, zwłaszcza dłoni i stóp,
• gorączka, ból lub pieczenie przy oddawaniu moczu.

W razie wątpliwości zawsze lepiej skonsultować się o jeden raz za dużo niż o jeden za mało — w trzecim trymestrze czas reakcji ma znaczenie. Jeśli wszystko przebiega prawidłowo, przed Tobą kolejny spokojny etap: sprawdź, co czeka Cię w 30. tygodniu ciąży.