35 tydzień ciąży

Trzydziesty piąty tydzień ciąży to początek wielkiego finiszu. Dziecko intensywnie przybiera na wadze i najczęściej jest już ułożone główką w dół, a organizm mamy coraz wyraźniej przygotowuje się do porodu. To dobry moment, żeby wykonać posiew w kierunku GBS, spakować torbę do szpitala i przypomnieć sobie, które objawy wymagają pilnego kontaktu z lekarzem.

35 tydzień ciąży — który to miesiąc?

35 tydzień ciąży to ósmy miesiąc i trzeci trymestr. Licząc według najpopularniejszej metody — od pierwszego dnia ostatniej miesiączki — do wyznaczonego terminu porodu (pełnych 40 tygodni) zostało około 5 tygodni. Warto przy tym pamiętać, że ciążę uznaje się za donoszoną dopiero od ukończonego 37 tygodnia. Dziecko urodzone teraz byłoby więc jeszcze wcześniakiem, choć tak zwanym późnym wcześniakiem, którego rokowania są zazwyczaj dobre.

Jak ten etap wygląda na tle całych dziewięciu miesięcy, sprawdzisz w naszym kalendarzu ciąży.

Rozwój i ułożenie dziecka w 35 tygodniu ciąży

Maluch waży teraz około 2400 g, a jego długość całkowita wynosi mniej więcej 46 cm. W kolejnych tygodniach będzie przybierał na wadze około 30 g dziennie — to głównie tkanka tłuszczowa, dzięki której po narodzinach łatwiej utrzyma prawidłową temperaturę ciała. Płuca są już w zaawansowanym stadium dojrzewania i produkują surfaktant, czyli substancję, która po porodzie zapobiega zapadaniu się pęcherzyków płucnych.

W trzecim trymestrze przez łożysko przechodzi do dziecka coraz więcej matczynych przeciwciał klasy IgG — największy transfer przypada właśnie na ostatnie tygodnie ciąży. To naturalna „szczepionka”, która chroni noworodka przed częścią infekcji w pierwszych miesiącach życia. Równolegle maluch gromadzi zapasy żelaza: około 80 procent żelaza, z którym rodzi się donoszony noworodek, odkłada się właśnie w trzecim trymestrze, a zgromadzone zapasy wystarczają zwykle na pierwsze 4–6 miesięcy życia.

Dziecko doskonali też umiejętności, które przydadzą mu się zaraz po narodzinach: ssie kciuk, trenuje ruchy oddechowe, połyka płyn owodniowy i regularnie oddaje mocz, przygotowując nerki do samodzielnej pracy.

Większość dzieci przyjęła już pozycję główkową, czyli najkorzystniejszą do porodu naturalnego. Położenie miednicowe (pośladkowe) dotyczy w tym okresie mniej więcej 7–10 procent ciąż, ale część maluchów obróci się jeszcze samoistnie — przy terminie porodu w położeniu miednicowym pozostaje już tylko około 3–4 procent dzieci. Ciasnota w macicy sprawia jednak, że z każdym tygodniem obrót jest trudniejszy. Jeśli dziecko uparcie leży miednicowo, lekarz omówi z Tobą możliwe opcje: próbę obrotu zewnętrznego albo zaplanowanie cięcia cesarskiego.

A gdyby poród zaczął się już teraz? Dzieci urodzone w 35 tygodniu w zdecydowanej większości rozwijają się prawidłowo, ale jako późne wcześniaki częściej niż noworodki donoszone miewają żółtaczkę, trudności ze ssaniem i utrzymaniem temperatury oraz przejściowe problemy z oddychaniem — dlatego zwykle wymagają uważniejszej obserwacji, a czasem nieco dłuższego pobytu w szpitalu.

Brzuch i objawy mamy — skurcze przepowiadające i opadnięty brzuch

Dno macicy sięga teraz niemal łuku żebrowego, więc trudno się dziwić zadyszce, zgadze i uczuciu pełności nawet po niewielkim posiłku. Wciąż mogą dokuczać bóle kręgosłupa, zwłaszcza w odcinku krzyżowym, a powiększona macica uciska pęcherz, przez co wizyty w toalecie stają się bardzo częste. Noce bywają męczące: trudno znaleźć wygodną pozycję, mogą pojawiać się skurcze łydek, a sen przerywa potrzeba oddania moczu. Warto nadrabiać odpoczynek w ciągu dnia — siły przydadzą się podczas porodu.

Coraz wyraźniejsze mogą być skurcze przepowiadające (Braxtona-Hicksa). To krótkie, nieregularne stwardnienia brzucha, które nie nasilają się z czasem i zwykle ustępują po odpoczynku, zmianie pozycji lub wypiciu wody. W ten sposób macica „trenuje” przed porodem. Skurcze porodowe wyglądają inaczej: pojawiają się w regularnych, skracających się odstępach, trwają coraz dłużej i stają się coraz silniejsze, a często zaczynają się w okolicy lędźwiowej.

U części kobiet w ostatnich tygodniach ciąży brzuch wyraźnie się obniża — główka dziecka wstawia się do kanału miednicy. Po takim „opadnięciu” brzucha zwykle łatwiej się oddycha i mniej dokucza zgaga, za to nasila się parcie na pęcherz. To normalny zwiastun zbliżającego się porodu, który u kobiet rodzących po raz pierwszy może wystąpić nawet kilka tygodni przed rozwiązaniem. Dziecko wciąż powinno się regularnie ruszać — jeśli chcesz porównać, jak zmieniała się jego aktywność, zajrzyj do opisu 34 tygodnia ciąży.

To dobry czas na proste interakcje z maluchem. Dziecko jest już bardzo wyczulone na bodźce z zewnątrz — gdy delikatnie pogłaszczesz lub uciśniesz brzuch, jest spora szansa, że odpowie kopnięciem albo zmianą pozycji. Warto też do niego mówić i śpiewać: słuch działa od wielu tygodni, a po narodzinach noworodek rozpoznaje głos mamy. Z kolei na dolegliwości trawienne najlepiej działają mniejsze, lekkostrawne posiłki jedzone częściej oraz unikanie kładzenia się od razu po jedzeniu.

Posiew GBS między 35 a 37 tygodniem — co to jest i po co się go robi

Między 35 a 37 tygodniem ciąży każda ciężarna powinna mieć wykonany posiew w kierunku paciorkowca grupy B (GBS, Streptococcus agalactiae) — takie jest zalecenie Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników. Badanie jest bezbolesne i polega na pobraniu wymazu z przedsionka pochwy oraz okolicy odbytu. Termin nie jest przypadkowy — nosicielstwo GBS bywa przejściowe, więc wymaz pobrany na kilka tygodni przed rozwiązaniem najlepiej odzwierciedla to, co będzie się działo w trakcie porodu.

GBS to bakteria, którą wiele zdrowych kobiet nosi w drogach rodnych zupełnie bezobjawowo. Problemem może stać się dopiero podczas porodu, gdy dziecko ma z nią kontakt w kanale rodnym — u noworodka może wywołać poważne zakażenie. Dlatego dodatni wynik posiewu nie oznacza choroby ani konieczności leczenia w ciąży, tylko informację dla personelu: podczas porodu mama otrzyma dożylnie antybiotyk, który skutecznie zmniejsza ryzyko zakażenia dziecka. Wynik badania koniecznie dołącz do dokumentów zabieranych do szpitala.

Przygotowania do porodu — torba do szpitala

Do terminu porodu zostało kilka tygodni, ale poród może zacząć się wcześniej — dlatego właśnie teraz warto spakować torbę do szpitala i postawić ją w widocznym miejscu. Listy wyprawkowe różnią się między placówkami, więc najpierw sprawdź zalecenia szpitala, w którym planujesz rodzić. Zwykle potrzebne będą:

• dokumenty: dowód osobisty, karta przebiegu ciąży, wyniki badań (w tym grupa krwi i posiew GBS), ewentualnie plan porodu;
• rzeczy dla mamy: koszule do porodu i karmienia, szlafrok, kapcie, bielizna i podpaski poporodowe, kosmetyki, ręczniki;
• rzeczy dla dziecka: body i pajacyki, czapeczka, kocyk, pieluszki jednorazowe i chusteczki;
• drobiazgi praktyczne: woda, przekąski, ładowarka do telefonu.

To także dobry czas, aby dokończyć przygotowania „teoretyczne”: przypomnieć sobie przebieg porodu i techniki oddychania, ćwiczyć mięśnie Kegla oraz ustalić z bliskimi plan działania na moment, gdy pojawią się pierwsze skurcze. Jeśli chodzisz do szkoły rodzenia, ostatnie zajęcia zwykle poświęcone są właśnie porodowi i połogowi. O tym, co wydarzy się za tydzień, przeczytasz w opisie 36 tygodnia ciąży.

Kiedy do lekarza lub do szpitala?

W 35 tygodniu ciąży poród byłby jeszcze przedwczesny, dlatego nie warto zwlekać z konsultacją, gdy dzieje się coś niepokojącego. Pilnego kontaktu z lekarzem lub izbą przyjęć wymagają:

• regularne, nasilające się skurcze macicy;
• odejście lub sączenie się płynu owodniowego;
• krwawienie z dróg rodnych;
• wyraźne osłabienie lub brak ruchów dziecka;
• silny ból głowy, zaburzenia widzenia, nagłe obrzęki twarzy i rąk;
• gorączka albo silny, nieustępujący ból brzucha.

Pozostałe dolegliwości — zgagę, bóle pleców, problemy ze snem czy skurcze przepowiadające — warto po prostu omówić na najbliższej wizycie kontrolnej. W ostatnich tygodniach ciąży wizyty u ginekologa lub położnej odbywają się coraz częściej, więc okazji do pytań nie zabraknie.