15 tydzień ciąży

15 tydzień ciąży — który to miesiąc?

Piętnasty tydzień ciąży to czwarty miesiąc i drugi trymestr. Wiek ciąży liczy się od pierwszego dnia ostatniej miesiączki, dlatego tygodnie nie pokrywają się idealnie z miesiącami kalendarzowymi — 15. tydzień przypada mniej więcej na początek czwartego miesiąca. Drugi trymestr przez wiele kobiet wspominany jest jako najprzyjemniejszy etap ciąży: najgorsze mdłości zwykle już minęły, a brzuch nie jest jeszcze na tyle duży, by przeszkadzać w codziennym funkcjonowaniu. Jeśli chcesz szybko sprawdzić, jak tygodnie przekładają się na miesiące i trymestry, zajrzyj do naszego kalendarza ciąży.

Rozwój dziecka w 15. tygodniu ciąży

W piętnastym tygodniu ciąży maluszek mierzy około 10 cm (licząc od czubka głowy do pośladków) i waży około 70 gramów — mniej więcej tyle, co średniej wielkości jabłko. Różne źródła podają wartości od około 60 do 100 gramów, bo już na tym etapie dzieci rosną w swoim własnym tempie. Waga wciąż przybywa powoli, ponieważ u dziecka nie odkłada się jeszcze tkanka tłuszczowa — na wyraźne „zaokrąglanie się” przyjdzie czas w kolejnych trymestrach.

Maluszek coraz bardziej przypomina budową noworodka. Jego nóżki są już dłuższe od rączek, uszy zawędrowały na swoje właściwe miejsce, a oczy przesuwają się do przodu głowy i stają się wrażliwe na światło. Skóra płodu jest bardzo cienka i niemal przezroczysta — dokładnie widać przez nią naczynia krwionośne. Całe ciało zaczyna pokrywać delikatny meszek płodowy (lanugo), który w większości wypadnie w trzecim trymestrze. Na opuszkach palców pojawiają się paznokcie, a nad oczami zaczynają rysować się brwi i rzęsy.

Dziecko w brzuchu mamy nabiera siły. Tkanka mięśniowa rozwija się coraz lepiej, a ruchy stają się bardziej skoordynowane: maluch ćwiczy zaciskanie piąstek, ssanie (często własnego kciuka) i połykanie, wykonuje też pierwsze ruchy „oddechowe” — to trening umiejętności, które będą mu niezbędne po narodzinach. Kości intensywnie kostnieją; gdyby w tym momencie wykonać zdjęcie rentgenowskie, widoczny byłby już szkielet. Mniej więcej teraz zaczyna też kształtować się słuch — warto mówić do dziecka, śpiewać mu czy czytać na głos, bo z tygodnia na tydzień będzie odbierało coraz więcej dźwięków.

Narządy płciowe są już na tyle rozwinięte, że przy dobrym ułożeniu dziecka lekarz może podjąć próbę określenia płci na USG. Na tym etapie wynik bywa jednak niejednoznaczny — pewniejszą odpowiedź przynosi zwykle dopiero badanie połówkowe między 18. a 22. tygodniem.

Brzuch w 15. tygodniu ciąży

To pytanie, które w 15. tygodniu zadaje sobie chyba każda przyszła mama: czy mój brzuch powinien być już widoczny? Odpowiedź brzmi: to bardzo indywidualna sprawa. Macica jest już wyczuwalna przez powłoki brzuszne — jej dno znajduje się między spojeniem łonowym a pępkiem — ale to, jak bardzo widać ciążę z zewnątrz, zależy od wielu czynników: budowy ciała, siły mięśni brzucha, ułożenia macicy, a także tego, czy to pierwsza, czy kolejna ciąża. W kolejnych ciążach brzuch pojawia się zwykle wcześniej, bo mięśnie i więzadła są już rozciągnięte.

Dlatego porównywanie się ze zdjęciami brzuchów z internetu nie ma większego sensu — w 15. tygodniu jedna kobieta nosi już wyraźnie zaokrąglony brzuszek, a u innej nie widać jeszcze prawie nic i obie sytuacje są zupełnie normalne. Rozmiar brzucha nie mówi nic o rozwoju dziecka — o tym świadczą badania i USG, nie obwód talii. Warto też pamiętać, że na wygląd brzucha wpływają wzdęcia: wieczorem może on być zauważalnie większy niż rano.

Niezależnie od tego, ile już widać, to dobry moment na przegląd garderoby. Uciskającą odzież i obcisłe spodnie lepiej odłożyć na bok na rzecz wygodnych, elastycznych fasonów. Rosnący brzuszek może też zacząć przeszkadzać w nocy — niektóre mamy muszą się natrudzić, by znaleźć wygodną pozycję do spania, a poduszka włożona między kolana lub pod brzuch często okazuje się dużym ułatwieniem.

Samopoczucie i dolegliwości w 15. tygodniu

Choć drugi trymestr uchodzi za najprzyjemniejszy okres ciąży, a przypływ energii poprawia nastrój i chęć do działania, nie oznacza to, że dolegliwości znikają zupełnie. Część objawów znanych z 14. tygodnia ciąży może się utrzymywać, a do tego dochodzą nowe, typowe dla tego etapu:

• wzdęcia, zgaga i zaparcia — spowolniona praca jelit to efekt działania hormonów; pomagają mniejsze, częstsze posiłki, lekkostrawna dieta i picie dużej ilości wody,
• krwawienie z dziąseł — pod wpływem hormonów dziąsła stają się wrażliwsze i mogą krwawić przy szczotkowaniu; dotyczy to około połowy ciężarnych, dlatego tym bardziej warto dbać o higienę jamy ustnej i nie odkładać wizyty u dentysty,
• krwawienia z nosa — wynikają ze zwiększonej objętości krwi krążącej i wrażliwszej śluzówki nosa,
• szybsze bicie serca — serce mamy pompuje teraz więcej krwi, więc uczucie przyspieszonego tętna jest zwykle naturalne; nagłe kołatania z dusznością czy bólem w klatce piersiowej wymagają jednak konsultacji,
• bóle po bokach brzucha — rozciągające się więzadła macicy potrafią dawać kłujące lub ciągnące dolegliwości, zwłaszcza przy zmianie pozycji,
• bóle głowy, zawroty i skurcze łydek — częste w drugim trymestrze; pomagają odpoczynek, nawodnienie i unikanie gwałtownego wstawania.

W tym okresie może również zwiększyć się ilość wydzieliny z pochwy. Jeśli jest jasna i nie towarzyszą jej świąd, pieczenie ani nieprzyjemny zapach, mieści się to w normie. U niektórych mam zaczynają się też pojawiać żylaki kończyn dolnych. Zwykle ustępują po porodzie, ale nie warto ich bagatelizować: pomagają regularne spacery, unikanie długiego stania, odpoczynek z uniesionymi nogami oraz leżenie na lewym boku, które zmniejsza ucisk macicy na żyłę główną dolną i poprawia krążenie.

Badania w tym okresie

Zgodnie z obowiązującym w Polsce standardem opieki okołoporodowej między 15. a 20. tygodniem ciąży wykonuje się morfologię krwi oraz badanie ogólne moczu, a na każdej wizycie kontrolnej lekarz lub położna mierzą ciśnienie tętnicze i masę ciała. To także dobry moment, by omówić z lekarzem wszystkie niepokojące objawy — w razie potrzeby zleci on dodatkowe badania.

Jeśli chodzi o USG, rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników przewidują w ciąży o prawidłowym przebiegu cztery badania ultrasonograficzne. Kolejne z nich — tak zwane USG połówkowe, czyli szczegółowa ocena anatomii dziecka — wykonywane jest między 18. a 22. tygodniem, więc dopiero przed tobą. U kobiet, u których badania przesiewowe pierwszego trymestru dały nieprawidłowy wynik, właśnie teraz (zwykle między 15. a 20. tygodniem) można wykonać amniopunkcję — badanie diagnostyczne przeprowadzane wyłącznie ze wskazań lekarskich. Warto też wiedzieć, że między 24. a 28. tygodniem czeka cię badanie w kierunku cukrzycy ciążowej, dlatego już teraz dobrze jest dbać o dietę z ograniczoną ilością cukrów prostych.

Wiele mam wypatruje w tym czasie pierwszych ruchów dziecka. Cierpliwości — najczęściej stają się one wyczuwalne dopiero w kolejnych tygodniach, o czym piszemy więcej przy okazji 16. tygodnia ciąży.

Na co uważać?

Większość dolegliwości drugiego trymestru jest niegroźna, ale niektóre objawy wymagają pilnego kontaktu z lekarzem. Należą do nich:

• krwawienie lub plamienie z dróg rodnych,
• silny, nieustępujący ból brzucha,
• gorączka,
• ból lub pieczenie przy oddawaniu moczu (infekcje dróg moczowych w ciąży zawsze wymagają leczenia),
• wydzielina z pochwy o nieprzyjemnym zapachu, z towarzyszącym świądem lub pieczeniem,
• uporczywe wymioty uniemożliwiające jedzenie i picie.

Na co dzień warto trzymać się kilku prostych zasad: nie sięgać po alkohol i papierosy, leki (także te bez recepty) i suplementy przyjmować wyłącznie po konsultacji z lekarzem, a wilczy apetyt zaspokajać zdrowymi, lekkostrawnymi produktami zamiast obfitych porcji. Umiarkowana aktywność fizyczna — spacery, pływanie, ćwiczenia dla ciężarnych — służy i mamie, i dziecku, o ile lekarz nie zalecił inaczej. Nie zapominaj też o odpoczynku i ograniczaniu stresu: techniki relaksacyjne, sen i chwile tylko dla siebie to w ciąży nie luksus, a element dbania o zdrowie.