23 tydzień ciąży

Dwudziesty trzeci tydzień ciąży to okres dalszego dojrzewania organizmu małego człowieka. Wszystkie narządy i układy są już wykształcone — teraz i w najbliższych tygodniach będą intensywnie przygotowywać się do funkcjonowania poza organizmem mamy. W porównaniu z 22. tygodniem ciąży maluch wyraźnie nabiera masy i siły, a jego zmysły — zwłaszcza słuch — wchodzą w kluczową fazę rozwoju. Dla przyszłej mamy to zwykle wciąż stosunkowo spokojny czas II trymestru, choć na horyzoncie pojawia się już ważne badanie przesiewowe.

23 tydzień ciąży — który to miesiąc?

23. tydzień ciąży to szósty miesiąc i II trymestr. Wiek ciąży liczy się od pierwszego dnia ostatniej miesiączki, więc od zapłodnienia minęło około 21 tygodni. Do przewidywanego terminu porodu, czyli końca 40. tygodnia, pozostało mniej więcej 17 tygodni — nieco ponad połowa drogi za Tobą.

Jeśli chcesz zobaczyć, jak tydzień po tygodniu zmienia się dziecko i Twoje ciało, zajrzyj do naszego kalendarza ciąży.

Jak rozwija się dziecko w 23. tygodniu ciąży?

Dziecko mierzy teraz około 28–29 cm od czubka głowy do pięt (w wymiarze siedzeniowo-ciemieniowym, czyli od głowy do pośladków, to około 20 cm) i waży mniej więcej 500–560 g. Dla porównania: to ciężar zbliżony do połowy torebki cukru. Pamiętaj, że to wartości uśrednione — każde dziecko rośnie w swoim tempie, a dokładne wymiary ocenia lekarz podczas badania USG. Proporcje ciała są już zbliżone do noworodkowych, więc maluch wygląda jak miniaturowy noworodek.

Skóra dziecka jest wciąż cienka, pomarszczona i luźna — rośnie szybciej niż tkanka tłuszczowa, która dopiero zaczyna się odkładać. Z każdym tygodniem tłuszczu będzie przybywać: skóra stopniowo się napnie i straci przezroczystość, przez którą dziś prześwitują naczynia krwionośne. Ciało płodu pokrywa delikatny meszek (lanugo), który w tym okresie ciemnieje i bywa widoczny na USG.

Najciekawsze dzieje się teraz w narządach zmysłów, przede wszystkim w słuchu. Struktury ucha formują się już od pierwszych tygodni ciąży, a obecnie dojrzewają połączenia nerwowe, dzięki którym dźwięki zaczynają realnie docierać do mózgu. Dziecko słyszy stłumione odgłosy z organizmu mamy — bicie serca, szum przepływającej krwi, pracę jelit — oraz coraz więcej dźwięków z zewnątrz, zwłaszcza niskie tony i głos mamy. Badania z użyciem bodźców dźwiękowych pokazują, że pierwsze wyraźne reakcje na głośny dźwięk (wzdrygnięcia) pojawiają się około 24.–25. tygodnia, a po 28. tygodniu występują już stale. Warto więc mówić do dziecka i czytać mu na głos — głos mamy to dźwięk, z którym maluch osłuchuje się najlepiej i który po narodzinach będzie działał na niego kojąco.

23. tydzień to również umowna granica przeżywalności. Dzieci urodzone na tym etapie wymagają długotrwałej intensywnej terapii; część z nich udaje się uratować — w krajach o najlepiej zorganizowanej opiece neonatologicznej nawet ponad połowę żywo urodzonych — ale ryzyko poważnych powikłań pozostaje bardzo wysokie. Każdy kolejny tydzień spędzony w brzuchu mamy znacząco poprawia rokowanie.

Ruchy dziecka w 23. tygodniu ciąży

Większość przyszłych mam czuje pierwsze ruchy dziecka między 16. a 24. tygodniem ciąży. W pierwszej ciąży wyraźnie odczuwalne stają się często dopiero po 20. tygodniu, w kolejnych — zwykle wcześniej. W 23. tygodniu delikatne trzepotanie zamienia się już zazwyczaj w wyraźne kopnięcia i szturchnięcia, a na USG widać dynamiczne ruchy rączek i nóżek. To ważny trening: dzięki niemu układ nerwowy uczy się koordynacji, co w przyszłości zaprocentuje coraz sprawniejszymi, bardziej celowymi ruchami.

Dziecko wciąż bardzo dużo śpi — przesypia większość doby, dlatego okresy wyraźnej aktywności przeplatają się z długimi godzinami ciszy. Nie ma jednej „prawidłowej” liczby ruchów na dobę; każde dziecko ma własny rytm i warto go stopniowo poznawać. Obowiązuje jednak ważna zasada: jeśli do 24. tygodnia nie poczujesz ruchów dziecka, powiedz o tym lekarzowi lub położnej. Również na dalszym etapie ciąży każde wyraźne osłabienie lub zmiana rytmu ruchów to sygnał do kontaktu z lekarzem — bez czekania do następnego dnia.

Brzuch i dolegliwości w 23. tygodniu ciąży

Brzuch jest już wyraźnie zaokrąglony, ale zwykle nie utrudnia jeszcze codziennego funkcjonowania. Samopoczucie to kwestia indywidualna: część kobiet czuje się świetnie, inne zmagają się z typowymi dolegliwościami tego etapu — bólem pleców, obrzękami nóg, zaparciami, zgagą, zawrotami głowy czy większą sennością. Kobiety, które przed ciążą były aktywne fizycznie, często lepiej znoszą rosnące obciążenie kręgosłupa.

Z większością dolegliwości można sobie radzić prostymi sposobami:

• na zaparcia — dieta bogata w błonnik, odpowiednie nawodnienie i codzienny ruch;
• na obrzęki nóg — odpoczynek z uniesionymi nogami i unikanie długiego stania;
• na ból pleców — umiarkowana aktywność (spacery, pływanie, ćwiczenia dla ciężarnych) i dbanie o postawę;
• na zgagę — mniejsze, częstsze posiłki i unikanie jedzenia tuż przed położeniem się.

W tym okresie mogą pojawić się także pierwsze skurcze przepowiadające (Braxtona-Hicksa). To naturalny „trening” macicy przed porodem: skurcze są nieregularne, zwykle niebolesne i ustępują po zmianie pozycji lub chwili odpoczynku. Przy pierwszej ciąży mogą budzić niepokój, ale same w sobie nie są groźne. Inaczej wygląda sytuacja, gdy skurcze stają się regularne, bolesne i nasilają się — to zawsze wymaga pilnej konsultacji lekarskiej.

Pod wpływem hormonów skóra intensywniej się przebarwia: brodawki ciemnieją, na brzuchu może uwidocznić się ciemna linia (linea nigra), a na twarzy — plamy barwnikowe, czyli ostuda. Aby ograniczyć przebarwienia, używaj kremu z wysokim filtrem UV i unikaj intensywnego opalania. Większość tych zmian blednie po porodzie.

Zbliża się test OGTT (24.–28. tydzień ciąży)

Między 24. a 28. tygodniem ciąży każdą przyszłą mamę czeka doustny test obciążenia glukozą (OGTT) — badanie przesiewowe w kierunku cukrzycy ciążowej, wykonywane standardowo u wszystkich ciężarnych w Polsce. Warto już teraz zaplanować termin, bo badanie przeprowadza się rano, na czczo. Test polega na trzykrotnym pomiarze stężenia glukozy we krwi: na czczo oraz 60 i 120 minut po wypiciu roztworu 75 g glukozy. Pomiędzy pomiarami trzeba pozostać w przychodni, w spoczynku — dobrze zabrać ze sobą coś do czytania.

Do badania nie należy się specjalnie „przygotowywać” dietą: przez co najmniej trzy dni wcześniej jedz normalnie, bez ograniczania węglowodanów — inaczej wynik może być zafałszowany. Cukrzycę ciążową rozpoznaje się, gdy przekroczona jest choć jedna z wartości progowych: glukoza na czczo ≥ 92 mg/dl, po 1 godzinie ≥ 180 mg/dl lub po 2 godzinach ≥ 153 mg/dl. Takie rozpoznanie nie oznacza katastrofy — najczęściej wystarczają dieta i regularna kontrola glikemii, a dobrze prowadzona cukrzyca ciążowa nie musi mieć żadnych następstw dla dziecka. Więcej o tym badaniu przeczytasz w artykule o 24. tygodniu ciąży.

Na co uważać w 23. tygodniu ciąży?

II trymestr bywa nazywany „miodowym” okresem ciąży, ale to dobry moment, by utrwalić zdrowe nawyki i wiedzieć, które objawy wymagają szybkiej reakcji:

• zgłoś się pilnie do lekarza lub szpitala, jeśli wystąpi krwawienie z dróg rodnych, odpływanie płynu owodniowego, regularne bolesne skurcze, silny ból brzucha, gorączka, silny ból głowy z zaburzeniami widzenia lub nagły obrzęk twarzy i rąk;
• obserwuj ruchy dziecka — ich wyraźne osłabienie zawsze wymaga konsultacji, jeszcze tego samego dnia;
• całkowicie unikaj alkoholu i papierosów, także biernego palenia;
• pamiętaj o nawodnieniu, umiarkowanej aktywności i odpoczynku, a w samochodzie zapinaj pas biodrowy poniżej brzucha;
• nie odkładaj wizyt kontrolnych — to czas pomiędzy USG połówkowym a testem OGTT.

To także dobry moment na sprawy organizacyjne: wybór szpitala i zapisy do szkoły rodzenia, które często zaczynają się właśnie w II trymestrze. Torba do szpitala może jeszcze poczekać — na jej spakowanie przyjdzie czas na początku III trymestru. A jeśli myśl o porodzie i macierzyństwie budzi niepokój, rozmawiaj o swoich obawach z partnerem, bliską osobą lub położną. Takie emocje są zupełnie naturalne, a oswajanie ich na spokojnie, z wyprzedzeniem, działa znacznie lepiej niż tłumienie.