26 tydzień ciąży

Dwudziesty szósty tydzień ciąży kończy najprzyjemniejszy, drugi trymestr. Od tej chwili mama może mieć nieco pod górkę — wróci część dolegliwości z pierwszego okresu ciąży i pojawią się nowe objawy, które potrafią uprzykrzyć codzienne życie. To też tydzień, w którym warto zaplanować jedno z najważniejszych badań tego etapu: test obciążenia glukozą.

26 tydzień ciąży — który to miesiąc?

Dwudziesty szósty tydzień ciąży to szósty miesiąc i sam koniec drugiego trymestru. Granica między trymestrami bywa liczona różnie, ale najczęściej przyjmuje się, że drugi trymestr trwa do końca 27. tygodnia — przed mamą więc jeszcze tydzień lub dwa względnego spokoju, zanim ciąża wejdzie w ostatnią, najbardziej wymagającą fazę. Do porodu, przy ciąży donoszonej, zostało około 14 tygodni. Jak ten czas rozkłada się na poszczególne etapy, można sprawdzić w naszym kalendarzu ciąży.

Rozwój dziecka w 26. tygodniu — oczy zaczynają się otwierać

Maluch nieustannie przybiera na wadze: w dwudziestym szóstym tygodniu waży już około 0,9 kg, a mierzy około 35 cm od głowy do pięt. To rozmiar zbliżony do sporej cukinii. Najważniejsze wydarzenie tego tygodnia dotyczy jednak oczu — powieki, które przez ostatnie miesiące były zrośnięte, właśnie zaczynają się otwierać. Dziecko zaczyna odróżniać światło od cienia i reagować na silne bodźce świetlne. Jeśli do brzucha zostanie przyłożona włączona latarka, mama może poczuć wyraźnego kopniaka. Mruganie pojawi się zwykle dopiero w kolejnych tygodniach.

W dalszym ciągu doskonalą się pozostałe zmysły. Maluch z tygodnia na tydzień coraz lepiej słyszy i wyraźnie reaguje na dźwięki — w hałaśliwym otoczeniu mama może wyczuć jego niespokojne ruchy, a uspokajająco działają na niego spokojna muzyka i głos matki, który rozpoznaje bez trudu. Dziecko reaguje też na dotyk przez powłoki brzucha. Ruchy stają się coraz bardziej skoordynowane: układ nerwowy i błędnik są już na tyle rozwinięte, że maluch kontroluje swoje akrobacje, a mama zaczyna rozpoznawać jego okresy snu i aktywności.

Wszystkie narządy i układy przygotowują się do samodzielnej pracy, choć najwięcej czasu potrzebują płuca. W pęcherzykach płucnych produkowany jest surfaktant — substancja, dzięki której pęcherzyki nie sklejają się podczas wydechu. Jego dojrzały poziom dziecko osiągnie dopiero około 35. tygodnia, dlatego poród na obecnym etapie wiązałby się z ryzykiem niewydolności oddechowej i koniecznością intensywnej opieki neonatologicznej. Dobra wiadomość jest taka, że szanse na przeżycie poza organizmem mamy rosną teraz z tygodnia na tydzień — według danych z badań klinicznych przeżywa już ponad 80% dzieci urodzonych w 26. tygodniu, choć tak wczesny poród nadal niesie ryzyko poważnych powikłań.

Test obciążenia glukozą (OGTT) między 24. a 28. tygodniem — jak przebiega

Jeśli mama nie zrobiła jeszcze testu obciążenia glukozą, teraz jest na to właściwy moment. Zgodnie z rekomendacjami Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników badanie w kierunku cukrzycy ciążowej wykonuje się u każdej ciężarnej między 24. a 28. tygodniem ciąży. Test, nazywany też krzywą cukrową, przebiega następująco:

• na badanie należy przyjść na czczo — po 8-14 godzinach od ostatniego posiłku, najlepiej rano;
• najpierw pobierana jest krew żylna do oznaczenia glukozy na czczo;
• następnie mama wypija roztwór 75 g glukozy rozpuszczonej w około 250-300 ml wody — w ciągu mniej więcej 5 minut;
• kolejne pobrania krwi wykonuje się po 1 i po 2 godzinach od wypicia roztworu;
• między pomiarami trzeba pozostać w przychodni, w spoczynku — spacer, jedzenie czy palenie mogą zafałszować wynik.

W dniach poprzedzających test nie należy przechodzić na restrykcyjną dietę ani „odstawiać” węglowodanów — badanie ma pokazać, jak organizm radzi sobie z cukrem w normalnych warunkach. Cukrzycę ciążową rozpoznaje się, gdy choćby jeden z trzech wyników przekroczy próg: na czczo 92 mg/dl, po godzinie 180 mg/dl, po dwóch godzinach 153 mg/dl. Nieprawidłowy wynik nie jest powodem do paniki — w większości przypadków wystarczą odpowiednia dieta, aktywność fizyczna i regularna samokontrola glikemii pod opieką lekarza, a tylko część kobiet wymaga insuliny. Dobrze prowadzona cukrzyca ciążowa zwykle nie zagraża dziecku, natomiast nieleczona zwiększa ryzyko nadmiernej masy urodzeniowej i powikłań okołoporodowych.

Brzuch i dolegliwości w 26. tygodniu ciąży

Brzuch jest już wyraźnie widoczny i coraz cięższy, a powiększająca się macica zaczyna uciskać sąsiednie narządy. Stąd typowy zestaw dolegliwości tego okresu: nasilający się ból w odcinku krzyżowym kręgosłupa, zgaga, zaparcia i uczucie ciężkości. Ból pleców można łagodzić odpoczynkiem, delikatnym masażem, ciepłą (nie gorącą) kąpielą i dbaniem o prawidłową postawę; wiele mam chwali sobie także ćwiczenia w wodzie i jogę dla ciężarnych. Niebawem mogą dołączyć trudności z oddychaniem, bóle w pachwinach i częstsze oddawanie moczu.

Na tym etapie mogą pojawiać się także skurcze przepowiadające Braxtona-Hicksa — nieregularne, zwykle niebolesne twardnienia brzucha, którymi macica „ćwiczy” przed porodem. Ustępują po zmianie pozycji lub odpoczynku i tym różnią się od skurczów porodowych, które są regularne i narastają.

Oprócz zmian fizycznych mamę mogą dotknąć również rozterki natury psychicznej — lęk przed porodem i przed samym macierzyństwem. Coraz cięższy brzuch uświadamia, że rozwiązanie zbliża się wielkimi krokami, a wraz z nim odpowiedzialność za opiekę nad maleństwem. Takie obawy są naturalne, ale jeśli lęk narasta, odbiera sen i radość z ciąży, może sygnalizować depresję okołoporodową. Ważne, by ciężarna mówiła o swoich obawach — czasami wystarczy rozmowa z partnerem lub doświadczoną przyjaciółką, czasami potrzebna jest pomoc psychologa. Prośba o wsparcie to wyraz odpowiedzialności, nie słabości.

Przygotowanie do trzeciego trymestru

Dwudziesty szósty tydzień to doskonały czas, by zapisać się do szkoły rodzenia — w wielu placówkach zajęcia zaczynają się właśnie na przełomie drugiego i trzeciego trymestru. Warto, by w kursie uczestniczyli oboje rodzice: podczas zajęć nauczą się technik oddychania i właściwych zachowań podczas porodu, a także poznają podstawy pielęgnacji noworodka i karmienia piersią.

To także moment na zaplanowanie badań ostatniego trymestru. Zgodnie z rekomendacjami PTGiP między 28. a 32. tygodniem wykonuje się USG trzeciego trymestru, podczas którego lekarz oceni wzrastanie dziecka, jego szacowaną masę ciała, położenie łożyska i ilość płynu owodniowego. Regularnie kontrolowane będą też morfologia krwi i badanie ogólne moczu. Warto już teraz obserwować dobowy rytm aktywności malucha — znajomość jego „rozkładu dnia” ułatwi w trzecim trymestrze ocenę, czy wszystko jest w porządku. O tym, co działo się tydzień wcześniej, przeczytasz w artykule o 25. tygodniu ciąży, a co czeka mamę za tydzień — w tekście o 27. tygodniu ciąży.

Na co uważać w 26. tygodniu ciąży

Większość dolegliwości tego okresu jest niegroźna i przejściowa, ale niektóre objawy wymagają szybkiej konsultacji z lekarzem lub zgłoszenia się do szpitala:

• krwawienie lub plamienie z dróg rodnych albo odpływanie płynu owodniowego;
• regularne, bolesne skurcze macicy, które nie ustępują po odpoczynku — mogą zwiastować poród przedwczesny;
• nagłe obrzęki twarzy i rąk, silny ból głowy, zaburzenia widzenia lub ból w nadbrzuszu — to możliwe objawy stanu przedrzucawkowego, zwłaszcza w połączeniu z podwyższonym ciśnieniem;
• wyraźne osłabienie lub zanik ruchów dziecka utrzymujące się mimo odpoczynku i zjedzenia posiłku;
• gorączka, pieczenie przy oddawaniu moczu lub inne objawy infekcji — nieleczone zakażenia dróg moczowych zwiększają ryzyko powikłań;
• uporczywe wymioty i silne zawroty głowy.

Na co dzień warto też unikać długiego przebywania w hałasie — dziecko słyszy już bardzo dobrze i reaguje niepokojem na głośne dźwięki. Lepiej ograniczyć dźwiganie, zadbać o regularne posiłki i nawodnienie oraz odpoczywać z nogami uniesionymi lekko do góry, co pomaga przy obrzękach kończyn. Każdą wątpliwość — nawet pozornie błahą — lepiej omówić z lekarzem prowadzącym przy najbliższej wizycie.