Siódmy tydzień ciąży

Zarodek w siódmym tygodniu ciąży wciąż przypomina małego, zwiniętego robaczka z ogonkiem, ale rozwija się w zawrotnym tempie. Powstają zawiązki rączek i nóżek, a mózg rośnie szybciej niż jakakolwiek inna część ciała. Dla wielu przyszłych mam to również tydzień, w którym odbywa się pierwsza wizyta u ginekologa — i w którym objawy pierwszego trymestru dają się we znaki najmocniej.

Siódmy tydzień ciąży — który to miesiąc?

Siódmy tydzień ciąży to drugi miesiąc i wciąż początek pierwszego trymestru. Wiek ciąży liczy się od pierwszego dnia ostatniej miesiączki, dlatego zarodek rozwija się w rzeczywistości od około pięciu tygodni. Do przewidywanego terminu porodu, wyznaczanego zwykle na koniec 40. tygodnia, zostało jeszcze około 33 tygodni. Takie liczenie bywa na początku mylące — w praktyce oznacza, że w chwili, gdy test pokazał dwie kreski, ciąża „na papierze” trwała już kilka tygodni. Pierwszy trymestr obejmuje czas do końca 13. tygodnia i to właśnie w nim zachodzą najważniejsze etapy formowania się narządów dziecka.

Jeśli chcesz zobaczyć, jak ciąża będzie przebiegała dalej, zajrzyj do naszego kalendarza ciąży. To, co działo się tydzień wcześniej, opisujemy w artykule o szóstym tygodniu ciąży.

Jak rozwija się zarodek w siódmym tygodniu ciąży?

Zarodek mierzy teraz około 10 mm od czubka głowy do końca tułowia — mniej więcej tyle, ile ziarno winogrona. Wciąż ma wyraźny ogonek, przez co przypomina małą kijankę, jednak ten zaniknie w ciągu najbliższych tygodni. Najszybciej rozwija się mózg: według NHS powstaje w nim w tym okresie około 100 nowych komórek nerwowych na minutę. Właśnie dlatego głowa zarodka jest nieproporcjonalnie duża, z mocno zaznaczonym czołem, a mózg i rdzeń kręgowy kształtują się w błyskawicznym tempie.

W siódmym tygodniu wyraźnie widać już zawiązki kończyn. Na razie przypominają małe płetwy, ale zaczyna w nich powstawać chrząstka, z której później rozwiną się kości rąk i nóg. Zawiązki rączek rozwijają się szybciej niż nóżek — ich spłaszczone zakończenia wkrótce przekształcą się w drobne dłonie. Kształtuje się też twarz: po bokach głowy widać zagłębienia, w których powstaną małżowiny uszne, zaznacza się miejsce na nos, a ciemne plamki po obu stronach główki to przyszłe oczy, które zaczynają już przykrywać rosnące powieki. Uwydatnia się także szyja.

Serce zarodka bije już od kilku tygodni i podczas badania USG lekarz może potwierdzić jego czynność. Wątroba przejmuje w tym okresie produkcję komórek krwi, a łożysko wciąż dojrzewa — na razie za podtrzymanie ciąży odpowiada głównie ciałko żółte, które odda swoją rolę łożysku pod koniec pierwszego trymestru. Powstają też pierwsze mięśnie, dzięki którym maluszek już wkrótce zacznie wykonywać delikatne ruchy — na razie jednak są one zbyt subtelne, by przyszła mama mogła je poczuć.

Objawy w siódmym tygodniu ciąży

Siódmy tydzień to dla wielu kobiet jeden z trudniejszych momentów pierwszego trymestru. Nudności — które dotyczą około 70% ciężarnych — zaczynają się zwykle około szóstego tygodnia i właśnie zbliżają się do szczytu: najbardziej dokuczliwe są najczęściej między 8. a 10. tygodniem ciąży. Wbrew nazwie „poranne mdłości” mogą pojawiać się o każdej porze dnia i nocy. U większości kobiet ustępują pod koniec pierwszego trymestru, choć według NHS u części utrzymują się dłużej i mijają dopiero między 16. a 20. tygodniem.

Drugim charakterystycznym objawem jest zmęczenie, często połączone z ogromną sennością. Odpowiadają za nie przede wszystkim wysoki poziom progesteronu oraz to, że organizm pracuje teraz na zwiększonych obrotach — rośnie objętość krwi, więc serce i nerki mają więcej pracy. Właśnie intensywniejsza praca nerek, a z czasem także powiększająca się macica uciskająca pęcherz sprawiają, że w ciąży częściej oddaje się mocz.

Do tego dochodzą tkliwość piersi, wahania nastroju, wyostrzony węch, metaliczny posmak w ustach, nadmierne wydzielanie śliny oraz zmiany skórne — jedne kobiety cieszą się promienną cerą, inne walczą z trądzikiem. To wszystko efekt burzy hormonalnej. Lekkie pobolewanie podbrzusza jest zwykle skutkiem powiększania się macicy i nie powinno niepokoić. Jeśli jednak bólowi towarzyszy krwawienie z dróg rodnych, należy jak najszybciej skontaktować się z lekarzem. Brzucha jeszcze nie widać — zacznie się zaokrąglać dopiero w drugim trymestrze.

Pierwsza wizyta u ginekologa — jak wygląda?

Jeśli test ciążowy wyszedł dodatni, a wizyta jeszcze się nie odbyła, siódmy tydzień to dobry moment, by ją umówić — badania zalecane na początku ciąży powinny zostać wykonane do 10. tygodnia. Pierwsza wizyta jest zwykle najdłuższa. Lekarz przeprowadza szczegółowy wywiad (przebyte choroby, wcześniejsze ciąże, przyjmowane leki, choroby w rodzinie), mierzy ciśnienie i masę ciała oraz wykonuje badanie ginekologiczne, a jeśli od ostatniej cytologii minęło ponad 12 miesięcy — pobiera także wymaz.

Na tej wizycie otrzymasz również skierowania na pakiet badań laboratoryjnych. Zgodnie ze standardem opieki okołoporodowej do 10. tygodnia ciąży wykonuje się m.in.:

• oznaczenie grupy krwi i czynnika Rh wraz z przeciwciałami odpornościowymi,
• morfologię krwi,
• stężenie glukozy na czczo,
• TSH (ocena pracy tarczycy),
• badania w kierunku kiły (VDRL), HIV, HCV i HBsAg,
• przeciwciała przeciw toksoplazmozie (IgG, IgM) i różyczce,
• badanie ogólne moczu.

Wielu lekarzy już na pierwszej wizycie wykonuje wczesne USG, które potwierdza, że ciąża rozwija się w macicy, i pozwala zobaczyć czynność serca zarodka. Pierwsze przesiewowe badanie USG, szczegółowo oceniające rozwój dziecka, wykonuje się jednak między 11. a 14. tygodniem ciąży. Warto też umówić się do stomatologa — kontrola stanu uzębienia jest zalecana każdej przyszłej mamie.

Odżywianie i suplementacja

W pierwszym trymestrze nie trzeba „jeść za dwoje” — znacznie ważniejsza jest jakość diety: warzywa, owoce, pełnoziarniste produkty zbożowe, dobrej jakości białko i zdrowe tłuszcze. Przy nudnościach sprawdzają się małe, częste posiłki bogate w węglowodany i ubogie w tłuszcz, chłodne potrawy zamiast gorących oraz picie płynów małymi łykami. Istnieją też dowody, że nudności może łagodzić imbir.

Zgodnie z rekomendacjami Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników kobietom w ciąży zaleca się suplementację kilku składników:

• kwas foliowy — 0,4–0,8 mg dziennie w pierwszym trymestrze,
• witamina D — 1500–2000 IU dziennie przy prawidłowej masie ciała (przy BMI powyżej 30 lekarz może zalecić do 4000 IU),
• jod — 150–200 µg dziennie u kobiet bez chorób tarczycy,
• DHA — co najmniej 200 mg dziennie, a u kobiet z ryzykiem porodu przedwczesnego 1000 mg,
• żelazo — wyłącznie przy stwierdzonym niedoborze, na zlecenie lekarza.

Dobór preparatów i dawek zawsze warto omówić z lekarzem prowadzącym — tym bardziej że wyniki badań krwi z pierwszej wizyty mogą ujawnić dodatkowe niedobory wymagające uzupełnienia.

Na co uważać w siódmym tygodniu ciąży?

Pierwszy trymestr to okres organogenezy, czyli kształtowania się wszystkich narządów dziecka — dlatego obowiązuje całkowita rezygnacja z alkoholu i papierosów. Unikaj również surowego i niedogotowanego mięsa, surowych ryb i jaj oraz niepasteryzowanego mleka i wytwarzanych z niego serów — mogą być źródłem toksoplazmozy lub listeriozy. Ogranicz kofeinę, a leki i zioła przyjmuj wyłącznie po konsultacji z lekarzem.

Pilnego kontaktu z lekarzem wymagają: krwawienie z dróg rodnych (zwłaszcza połączone z bólem podbrzusza), silny, jednostronny ból brzucha, a także wymioty tak nasilone, że uniemożliwiają jedzenie i picie — mogą świadczyć o ciężkiej postaci nudności ciążowych (hyperemesis gravidarum), która wymaga leczenia.

Poza tym — odpoczywaj, wysypiaj się i nie wymagaj od siebie zbyt wiele. Zmęczenie i huśtawka nastrojów to normalna część adaptacji organizmu do ciąży. O tym, co przyniesie kolejny tydzień, przeczytasz w artykule o ósmym tygodniu ciąży.