17 tydzień ciąży

Siedemnasty tydzień ciąży powoli zbliża Cię do półmetka. Brzuszek rośnie coraz wyraźniej, sylwetka się zmienia i nawet osoby, które dotąd nie wiedziały o ciąży, zaczynają się domyślać. Dla większości przyszłych mam to spokojny, dobry etap: najtrudniejsze dolegliwości pierwszego trymestru zwykle już minęły, a brzuch nie jest jeszcze na tyle duży, by przeszkadzać w codziennym życiu.

To także dobry moment na plany: przed Tobą jedno z najważniejszych badań w ciąży, czyli USG połówkowe, a być może już wkrótce poczujesz pierwsze ruchy dziecka. Sprawdź, co dzieje się w Twoim ciele i w brzuchu w tym tygodniu.

17. tydzień ciąży — który to miesiąc?

Siedemnasty tydzień ciąży to czwarty miesiąc i drugi trymestr. Wiek ciąży liczy się od pierwszego dnia ostatniej miesiączki, dlatego dziecko rozwija się w Twoim brzuchu w rzeczywistości około 15 tygodni. Do przewidywanego terminu porodu, przypadającego na koniec 40. tygodnia, zostały mniej więcej 23 tygodnie — jesteś więc tuż przed półmetkiem.

Jeśli gubisz się w przeliczaniu tygodni na miesiące, zajrzyj do naszego kalendarza ciąży — znajdziesz tam opis każdego tygodnia wraz z podziałem na miesiące i trymestry.

Jak rozwija się dziecko — rozmiar i tkanka tłuszczowa

Dziecko intensywnie rośnie. W 17. tygodniu mierzy około 12–13 cm od czubka głowy do pośladków i waży mniej więcej 100–150 g — jest wielkości sporej pomarańczy. Rozpiętość jest naturalna: każde dziecko rośnie w swoim tempie, a dokładne pomiary lekarz oceni podczas badania USG.

Najważniejsza zmiana tego etapu to początek gromadzenia tkanki tłuszczowej. Zaczęła ona powstawać około połowy ciąży i będzie odkładać się stopniowo aż do porodu — najintensywniej w trzecim trymestrze. Po narodzinach ta „warstwa ochronna” pomoże maluchowi utrzymać prawidłową temperaturę ciała. Na razie jednak dziecko jest wciąż bardzo szczupłe, a jego skóra — cienka i pomarszczona; dopiero w kolejnych tygodniach i miesiącach zacznie się wygładzać i zaokrąglać. Ciało pokrywa delikatny meszek płodowy (lanugo), a z czasem także maź płodowa, która chroni skórę przed długim kontaktem z płynem owodniowym.

Zmienia się też szkielet: miękka chrząstka stopniowo zamienia się w twardą kość. Zaczynają rozwijać się gruczoły potowe. Dojrzewają kolejne funkcje życiowe — płuca „ćwiczą” oddychanie, wciągając i wypuszczając płyn owodniowy, a nerki pracują coraz sprawniej i dziecko regularnie oddaje mocz do wód płodowych. Maluch ma już dobrze rozwinięty odruch chwytny: zaciska piąstki, łapie pępowinę, a na opuszkach palców kształtują się linie papilarne — przyszłe odciski palców.

Zewnętrzne narządy płciowe są już na tyle rozwinięte, że przy dobrym ułożeniu dziecka doświadczony lekarz może podjąć próbę określenia płci na USG. W praktyce bywa to jednak trudne — dziecko dużo się rusza — dlatego pewniejszą odpowiedź uzyskasz zwykle podczas USG połówkowego, gdy maluch będzie większy.

Brzuch w 17. tygodniu i pierwsze ruchy dziecka

Macica sięga już mniej więcej połowy odległości między spojeniem łonowym a pępkiem, więc brzuszek u większości kobiet jest wyraźnie zauważalny — choć jego wielkość to sprawa bardzo indywidualna. Wpływ mają budowa ciała, mięśnie brzucha i to, która to ciąża. Nie porównuj się więc z innymi mamami: zarówno mały, jak i większy brzuch w 17. tygodniu może być zupełnie prawidłowy.

Wiele kobiet zadaje sobie teraz pytanie: kiedy poczuję ruchy dziecka? Pierwsze wyczuwalne ruchy, tzw. quickening, pojawiają się najczęściej między 16. a 22. tygodniem ciąży. W pierwszej ciąży zwykle jest to około 18.–20. tygodnia, natomiast wieloródki — które wiedzą już, czego wypatrywać — potrafią rozpoznać je wcześniej, czasem już w okolicach 16. tygodnia, o czym pisaliśmy przy okazji 16. tygodnia ciąży. Pierwsze ruchy nie przypominają kopnięć: to raczej delikatne trzepotanie, „bąbelki” albo przelewanie, łatwe do pomylenia z pracą jelit.

Jeśli w 17. tygodniu nie czujesz jeszcze nic — nie martw się, to zupełnie normalne, zwłaszcza w pierwszej ciąży albo przy łożysku zagnieżdżonym na przedniej ścianie macicy, które „amortyzuje” ruchy. Gdybyś jednak nie poczuła żadnych ruchów do 24. tygodnia, zgłoś to lekarzowi lub położnej.

Samopoczucie i dolegliwości przyszłej mamy

Drugi trymestr to dla większości kobiet najprzyjemniejszy okres ciąży — warto go wykorzystać na spacery, umiarkowaną aktywność fizyczną i przygotowania do narodzin dziecka. Rosnący brzuch zaczyna jednak przypominać o sobie kilkoma typowymi dolegliwościami.

• Bóle w podbrzuszu i po bokach brzucha — powiększająca się macica napina podtrzymujące ją więzadła. Krótkie, kłujące lub ciągnące bóle przy zmianie pozycji czy kichnięciu są zwykle niegroźne. Niepokoić powinien ból silny, narastający albo połączony z krwawieniem lub gorączką.
• Ból pleców — środek ciężkości ciała przesuwa się do przodu, a kręgosłup jest coraz bardziej obciążony. Pomagają regularny ruch, przerwy w siedzeniu i wygodne obuwie na płaskiej podeszwie.
• Cięższe nogi, obrzęki i pajączki — objętość krwi w ciąży rośnie, a naczynia żylne są bardziej obciążone. Unikaj długiego stania i siedzenia bez ruchu, a odpoczywając, unos nogi powyżej poziomu serca. Nagły, duży obrzęk (zwłaszcza twarzy i dłoni) skonsultuj z lekarzem.
• Rozstępy — mogą pojawiać się na brzuchu, udach i piersiach wraz z przyrostem masy ciała. Regularne natłuszczanie skóry łagodzi swędzenie i poprawia jej elastyczność, choć żaden preparat nie daje gwarancji, że rozstępy nie powstaną — duże znaczenie mają skłonności genetyczne.
• Wrażliwe, krwawiące dziąsła — zmiany hormonalne sprzyjają tzw. ciążowemu zapaleniu dziąseł. Nie rezygnuj z dokładnego szczotkowania i nitkowania; przegląd u stomatologa w ciąży jest w pełni bezpieczny i bardzo wskazany.

Możesz też zauważyć większy apetyt — to naturalne, bo dziecko rośnie teraz bardzo szybko. Postaw na regularne, zbilansowane posiłki zamiast podjadania słodyczy.

Zbliża się USG połówkowe (18.–22. tydzień)

Jeśli jeszcze tego nie zrobiłaś, to najwyższy czas umówić termin USG połówkowego. Zgodnie z rekomendacjami Sekcji Ultrasonografii Polskiego Towarzystwa Ginekologów i Położników badanie to wykonuje się między 18. a 22. tygodniem ciąży — czyli już za tydzień lub dwa.

USG połówkowe to szczegółowa ocena anatomii dziecka. Lekarz mierzy płód (biometria), ogląda budowę mózgu, twarzy, serca, kręgosłupa, brzucha i kończyn, ocenia łożysko, pępowinę oraz ilość płynu owodniowego. Badanie pozwala wykryć lub wykluczyć wiele wad wrodzonych, a przy okazji — jeśli dziecko dobrze się ułoży — poznasz jego płeć. To zwykle także pierwsze badanie, na którym obraz malucha jest na tyle wyraźny, że rodzice zapamiętują je na długo.

Więcej o samym badaniu i o tym, jak się do niego przygotować, przeczytasz w artykule o 18. tygodniu ciąży.

Na co uważać w 17. tygodniu ciąży

Drugi trymestr to spokojniejszy etap ciąży i ryzyko poronienia jest już wyraźnie mniejsze niż na początku. Nie zwalnia to jednak z dbania o siebie. O czym warto pamiętać?

• Kontroluj przyrost masy ciała. „Jedzenie za dwoje” to mit — w ciąży liczy się jakość diety, nie podwójne porcje. Zbyt szybki przyrost wagi zwiększa m.in. ryzyko cukrzycy ciążowej i nadciśnienia. O prawidłowe tempo przybierania na wadze zapytaj swojego lekarza, bo zależy ono od masy ciała sprzed ciąży.
• Nie odstawiaj ruchu. Jeśli ciąża przebiega prawidłowo, spacery, pływanie czy joga dla ciężarnych są wskazane — poprawiają krążenie, zmniejszają bóle pleców i pomagają utrzymać kondycję przed porodem.
• Chodź na wizyty kontrolne. Regularne pomiary ciśnienia, badania moczu i krwi pozwalają wcześnie wychwycić ewentualne problemy. Pamiętaj też o zapisaniu się na USG połówkowe.
• Unikaj używek. Alkohol, papierosy (także bierne palenie) i inne używki szkodzą dziecku na każdym etapie ciąży — nie ma bezpiecznej dawki alkoholu w ciąży.
• Ogranicz stres i wysypiaj się. Jeżeli pracujesz, zadbaj o przerwy i nie forsuj się; masz prawo pracować tak długo, jak czujesz się dobrze, ale przemęczenie nikomu nie służy.

Skontaktuj się z lekarzem pilnie, jeśli zauważysz krwawienie z dróg rodnych, silny lub nieustępujący ból brzucha, gorączkę, pieczenie przy oddawaniu moczu, nagły duży obrzęk albo obfite, wodniste upławy. Takie objawy zawsze wymagają oceny specjalisty — lepiej sprawdzić raz za dużo niż raz za mało.

Poza tym — korzystaj z tego etapu. Energia dopisuje, brzuszek jest jeszcze poręczny, a przed Tobą jedno z najprzyjemniejszych badań w ciąży. W kolejnych tygodniach będzie się działo coraz więcej.